ทำไมเรียนหนังสือแล้วมันง๊วงง่วง วิทยาศาสตร์ของความทรงจำและการนอน

By: Zürich
Writer
on Mon, 26/01/2015 - 17:54

เข้าฟังเลคเชอร์อาจารย์คนนี้ทีไรง่วงทุกทีเลย เกิดอะไรขึ้นกับสมองของเรากันนะ?

การเรียนรู้ ความทรงจำ และ การนอนนั้นมีความสัมพันธ์กันอย่างแนบแน่น นักวิทยาศาสตร์รู้เรื่องนี้มานานแล้ว โดยเฉพาะการนอนหลับที่เพียงพอนั้นช่วยให้สมองของเราเปลี่ยนความทรงจำระยะสั้น (short-term memory) เป็นความทรงจำระยะยาว (long-term memory)ได้ ซึ่งเราเรียกกลไกนี้ว่า "Memory consolidation" แต่การที่เรา “ลืม” นั้นไม่ได้มาจากการที่เราอดหลับอดนอนเพียงอย่างเดียวมันเป็นกลไกทางสมองเช่นกัน

คำถามคือ การนอนมันทำให้เราจำได้ดีเพราะสมองได้ทำการจัดระบบข้อมูล หรือ ระบบประสาทที่เกี่ยวข้องกับการจัดระบบข้อมูล กระตุ้นให้เราหลับกันแน่!?

งานวิจัยล่าสุดได้ตีพิมพ์ลงวารสาร eLife จาก Brandeis University ทำการวิจัยโดย Paula R Haynes, Bethany L Christmann และ Leslie C Griffith

โดยงานวิจัยได้ทำการสังเกตเซลล์ประสาท Dorsal paired medial (DPM) ซึ่งเกี่ยวข้องกับกลไก Memory consolidation ในแมลงหวี่ (Drosophila melanogaster ) ซึ่งพบว่า เมื่อ DPM ทำงานมันจะส่งผลให้แมลงหวี่นอนหลับมากขึ้น

กระบวนการเปลี่ยนความทรงจำระยะสั้นเป็นความทรงจำระยะยาวนั้นเริ่มขึ้นเมื่อแมลงหวี่ถูกกระตุ้นให้หลับ ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นในสมองของแมลงหวี่บริเวณที่มีชื่อว่า Mushroom body (MB) มีหน้าที่คล้ายๆกับสมองส่วนฮิปโปแคมปัส ( Hippocampus) ของเราที่มีหน้าที่จัดเก็บข้อมูล

โดย MB จะพบได้ในสัตว์จำพวกสัตว์ขาปล้อง(Arthropods) และ หนอนปล้อง(Annelids) บางชนิด ซึ่งทำหน้าที่เกี่ยวกับการเรียนรู้และความทรงจำที่สัมพันธ์กับกลิ่น(Olfactory memory)

กลไกนี้ทำงานโดย DPM ส่ง GABA (gamma-Aminobutyric acid) ซึ่งเป็นสารสื่อประสาทที่ทำหน้าที่ยับยั้งการตื่นตัวของเซลล์ประสาท ไปยังส่วนของ MB

คุณ Christmann อธิบายประมาณว่า สมองส่วน Mushroom body จะสั่งให้เราตื่นและเรียนรู้ หลังจากนั้นซักพัก ส่วน DPM ก็จะส่งสัญญาณไประงับการทำงาน เหมือนกับบอกว่า "เอาหล่ะถ้าอยากจะจำสิ่งนี้ได้ ก็จงนอนซะ"

งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่ากระบวนการการจัดเก็บข้อมูลของสมองนั้นเกี่ยวข้องกับการนอนอย่างเห็นได้ชัด และ นี่อาจจะเป็นระบบที่สิ่งมีชีวิตอื่น เช่น มนุษย์ มีส่วนในการทำงานคล้ายๆกันก็ได้ ซึ่งช่วยเราสามารถตีกรอบงานวิจัยที่เกี่ยวกับความทรงจำและการนอนหลับของคนให้แคบลงได้

วันหลังตอนเรียนถ้าเกิดง่วงขึ้นมาและอาจารย์ว่า ก็ให้เหตุผลไปว่า

“ให้ผมนอนเถอะครับ ผมอยากจะจำที่อาจารย์สอนได้”

ปล.งานวิจัยนี้วิจัยในแมลงหวี่นะไม่ใช่ในคน

รายงาน A single pair of neurons links sleep to memory consolidation in Drosophila melanogaster
ตีพิมพ์ในวารสาร eLife DOI: 10.7554/eLife.03868

ที่มา - ScienceDaily

9 Comments

-Rookies-'s picture

"มันประมาณว่า Mushroom body จะสั่งให้ “ตื่นซะ และ เรียน” จากนั้นซักพักหนึ่ง DPM ก็บอกว่า “ถ้าอยากจะจำสิ่งนี้ได้ละก็ ก็จงนอนซะ” - คุณ Christmann อธิบาย"

อ่านแล้วเหมือนแปลมาตัวต่อตัวเลยครับ ภาษาไทยแท้ ๆ ไม่น่าใช้การเรียงประโยคแบบนี้ น่าจะแปลว่า

"คุณ Christmann อธิบายประมาณว่า Mushroom body จะสั่งให้ ตื่นซะและเรียน จากนั้นซักพักหนึ่ง DPM ก็บอกว่า ถ้าอยากจะจำสิ่งนี้ได้ละก็ ก็จงนอนซะ"

ลองพิจารณาดูครับ

ป.ล. ไปนอนดีกว่า

Zürich's picture

โอ้ว ขอบคุณมากครับบ ปกติผมอ่านภาษาอังกฤษแล้วไม่ค่อยได้แปลอ่ะครับพอแปลแล้วเลยดูแปลกๆ5555 จะลองแก้ให้มันดีขึ้นครับ ขอบคุณที่ช่วยพิจารณาเรื่องภาษานะครับ

-Rookies-'s picture

ยินดีครับ

ยังเหลืออีกหน่อยนะครับ อย่าลืมเว้นวรรคระหว่างภาษาไทย-ภาษาอังกฤษด้วย (ประโยคที่ผมแนะนำให้เปลี่ยนนั่นแหละครับ)

lew's picture

ระวังเรื่องการใช้ภาพประกอบจากข่าวต้นทางนะครับ ในกรณีที่ไม่ใช่ภาพที่ตีพิมพ์ในตัวงานวิจัยอาจจะต้องหาภาพอื่นๆ มาแทน ที่เหลือไม่มีปัญหาครับ

mementototem's picture

เอาภาพออกแล้ว เอาคำว่า "ภาพจาก ScienceDaily" ออกด้วยครับ :P

Kittichok's picture

ถ้าวิจัยเรื่องนี้ในคนแล้วได้ผลเหมือนกันล่ะก็อยากส่งชื่อหัวข้อชิงรางวัลวิทยาสตร์สักอย่าง
* จากผู้นิยมการนอนแห่งประเทศไทย :P

mementototem's picture

ผมว่า ถึงไม่เสนอชื่อไป รางวัลนี้ก็คงลอยมาถึงมืออยู่ดี XD