แมลงประหลาด ตัวเมียมีจู๋ ตัวผู้มีจิ๋ม

By: terminus
Writer
on Fri, 18/04/2014 - 18:17

วิถีการผสมพันธุ์ของสัตว์โลกทั่วไป ตัวเมียจะเป็นตัวสร้างไข่ ส่วนตัวผู้ก็ทำหน้าที่เอาสเปิร์มไปแจกจ่าย ถ้าเป็นพวกที่ปฏิสนธิภายนอก ตัวผู้ตัวเมียก็ปล่อยๆ เซลล์สืบพันธุ์ออกมาแล้วหาทางชิ่งกันไป (อาจจะชิ่งทั้งคู่หรือฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งชิ่ง) ส่วนพวกที่ปฏิสนธิภายใน ตัวผู้มักจะมีอวัยวะเพศภายนอกเป็นแท่งหรือตุ่มยื่นออกมาเพื่อเอาไว้ยัด/เสียบ/แทงเข้าไปในอวัยวะเพศของตัวเมียซึ่งมักจะเป็นร่องหรือรูที่มีขนาดรับกันพอดี

แต่แมลงสกุลใหม่ที่เพิ่งค้นพบในบราซิลกลับมีวิธีการผสมพันธุ์ที่ตาลปัตรกลับขั้วไปเลย ตัวเมียเป็นฝ่ายที่แทงอวัยวะเพศเข้าไปในร่องอวัยวะเพศของตัวผู้แล้วสูบเอาน้ำเชื้อตัวผู้ออกมา นี่เป็นครั้งแรกที่มีการค้นพบการสลับโครงสร้างและหน้าที่ของอวัยวะสืบพันธุ์

แมลงดังกล่าวได้รับชื่อสกุลว่า Neotrogla เป็นแมลงใน Order Psocoptera (อันดับของเหาไม้, เหาหนังสือ) ตอนแรก Rodrigo Ferreira จาก Federal University of Lavras ของประเทศบราซิลได้เก็บแมลงจากถ้ำมาจำแนกและบรรยายสปีชีส์ และก็ส่งตัวอย่างไปให้ Charles Lienhard ผู้เชี่ยวชาญของพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาในกรุงเจนีวาทำการยืนยันตรวจสอบ

Charles Lienhard ก็ตรวจสอบยืนยันว่าในแมลงตัวอย่างชุดนั้นมีแมลงสกุลใหม่ที่ไม่เคยค้นพบมาก่อน และเขาก็ตั้งชื่อสกุล Neotrogla ขึ้นมา แต่ Charles Lienhard สงสัยว่าทำไมตัวเมียของ Neotrogla ทั้งสี่สปีชีส์ถึงได้มีอวัยวะลำแท่งขนาดใหญ่อยู่ที่ก้นด้วย ลำแท่งนั้นยาวประมาณ 0.4-0.5 มม. (ประมาณ 1/7 ของความยาวลำตัว) และติดอยู่ในตำแหน่งเหนือท่อวางไข่ ฉะนั้นมันจึงไม่ใช่ท่อวางไข่แน่ๆ แถมมันยังมีหน้าตาคล้ายคลึงอวัยวะเพศผู้ของแมลงอื่นๆ อีกต่างหาก


Credit: Yoshizawa et al 2014

Kazunori Yoshizawa จากมหาวิทยาลัยฮอกไกโดของประเทศญี่ปุ่นได้รู้เรื่องนี้เข้าและก็เกิดความสนใจ เขาเลยตั้งทีมวิจัยจับเอา Neotrogla มาเลี้ยงในห้องทดลองและสังเกตพฤติกรรมการผสมพันธุ์ของพวกมัน พวกเขาพบว่าเมื่อ Neotrogla จับคู่ผสมพันธุ์กัน ตัวเมียจะขึ้นคร่อมตัวผู้และสอดลำแท่งปริศนาอันนั้นเข้าไปในอวัยวะเพศของตัวผู้ซึ่งมีลักษณะเป็นรูเปิดเหมือนอวัยวะเพศเมียของสัตว์อื่น พอสอดเข้าไปแล้ว แท่งอันนั้นซึ่งพวกเขาเรียกว่า "gynosome" ก็จะพองตัวและโค้งงอเข้าไปในช่องรับที่อยู่ภายในของตัวผู้พอดี เบ่งให้หนามรอบๆ gynosome เกี่ยวยึดผนังรูอวัยวะเพศของตัวผู้อย่างเหนียวแน่น ขนาดรูปร่างและหนามของ gynosome ของตัวเมียแต่ละสปีชีส์จะมีเอกลักษณ์จำเพาะเจาะจงกับรูของตัวผู้สปีชีส์เดียวกัน คู่ผัวเมีย Neotrogla จะสอดคากันอยู่นาน 40-70 ชั่วโมงต่อการผสมพันธุ์หนึ่งรอบ ถุงกระเปาะน้ำเชื้อจะถูกสูบเข้าสู่ตัวเมียผ่านทาง gynosome นักวิจัยได้ลองพยายามดึงแยกตัวเมียตัวผู้คู่หนึ่งออกจากกัน ผลปรากฏว่าไม่สำเร็จ ขนาดดึงจนท้องตัวผู้ขาด ก็ยังเอา gynosome ออกจากรูตัวผู้ไม่ได้เลย


Credit: Yoshizawa et al 2014

นักวิทยาศาสตร์สันนิษฐานว่าความขาดแคลนอาหารในสถานที่อยู่อาศัยของ Neotrogla คือปัจจัยหลักที่ทำให้ Neotrogla วิวัฒนาการวิธีการผสมพันธุ์พิลึกนี้ขึ้นมา ตัวเมียต้องการอาหารและทรัพยากรที่อยู่ในน้ำเชื้อของตัวผู้ไปบำรุงไข่และร่างกาย พวกมันจึงต้องเป็นฝ่ายแข่งขันแย่งกันเพื่อเสียบดูดน้ำเชื้อตัวผู้ (เป็นพฤติกรรมที่ชวนให้คิดถึงนางเอกและนางอิจฉาในละครไทยแทบทุกเรื่อง)

งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ใน Current Biology DOI: 10.1016/j.cub.2014.03.022

ที่มา - ScienceShots, ScienceDaily, Live Science

2 Comments

-Rookies-'s picture

ผสมกันข้าววันข้ามคืนลย แบบนี้มันจะไม่เป็นอันตรายระหว่างผสมพันธุ์เหรอครับ ดูแล้วไม่น่าจะบินได้ด้วย