มวนตาฮีตีย้ายหลุมที่ท้องไปไว้คนละด้าน ป้องกันตัวผู้เสียบผิดตัว

By: terminus
Writer
on Sun, 27/10/2013 - 21:52

โลกแห่งนิยายอาจบรรยายเปรียบความรักเป็นการต่อสู้อย่างอุปมาอุปไมยตามอารมณ์ศิลปิน แต่สำหรับมวนบางชนิด เช่น ตัวเรือด (bed bug) เป็นต้น การผสมพันธุ์คือการต่อสู้จริงๆ ตรงตามตัวอักษรเป๊ะๆ อวัยวะเพศของเรือดตัวผู้จะมีลักษณะคล้ายเข็มแหลม เมื่อเจอตัวเมีย เรือดตัวผู้ก็จะตรงรี่เอาอวัยวะเพศเข้าไปแทงที่ท้องตัวเมียและฉีดอสุจิเข้าไปในช่องท้อง จากนั้นอสุจิก็จะว่ายลอยละล่องไปในฮีโมลิมฟ์ (haemolymph หรือ hemolymph = เลือดของแมลง) คลำทางไปสู่ระบบสืบพันธุ์ของตัวเมียเพื่อหาทางผสมปฏิสนธิกับไข่ต่อไป นักชีววิทยาเรียกพฤติกรรมการถ่ายน้ำเชื้ออสุจิแบบนี้ว่า "traumatic insemination"

มวน Coridromius tahitiensis และ Coridromius taravao บนเกาะตาฮีตีแห่งเฟรนช์โพลีนีเซียก็ผสมพันธุ์ด้วยวิธี traumatic insemination ซึ่งมันทำให้ปัญหาการผสมพันธุ์ของทั้งสองสปีชีส์วุ่นวายขึ้นอีกเท่าตัว เพราะมวนทั้งสองอาศัยอยู่ในบริเวณเดียวกัน กินพืชชนิดเดียวกัน และมีลักษณะกับขนาดใกล้เคียงกันมาก (ตัวยาวประมาณ 2.0-3.0 มม.) เอาว่าแค่โดนตัวผู้ในสปีชีส์เดียวกันแทง มวนตัวเมียก็เจ็บหนักแล้วแถมยังเสี่ยงต่อการติดเชื้อด้วย แล้วนี่ยังเพิ่มความเสี่ยงที่จะโดนตัวผู้ของอีกสปีชีส์มาแทงอีก โดนแทงแต่ไม่ได้ลูกก็เท่ากับเจ็บตัวฟรีชัดๆ ส่วนตัวผู้ที่แทงตัวเมียผิดสปีชีส์แม้จะไม่เสียหายเท่าตัวเมีย(ที่มันแทง) แต่ก็เปลืองเวลาและพลังงานฟรี


คลิปวิดีโอการผสมพันธุ์ของ Coridromius tahitiensis (สามารถชมและดาวน์โหลดคลิปได้จาก JSTOR)

ทีมวิจัยที่นำโดย Gerasimos Cassis แห่ง University of New South Wales ต้องการที่ศึกษาว่ามวน Coridromius ทั้งสองสปีชีส์บนเกาะตาฮีตีมีวิธีการลดเลี่ยงการเสียบตัวเมียผิดตัวอย่างไรบ้าง พวกเขาจึงไปเก็บตัวอย่างมวนจากเกาะตาฮีตีมาศึกษาเทียบกันโดยเฉพาะลักษณะทางสัณฐานวิทยาบริเวณท้องของตัวเมีย

ผลจากการศึกษาพบว่า ด้านขวาของท้องปล้องแรกของมวน C. tahitiensis ตัวเมียมีร่องอยู่ร่องหนึ่ง รอบปากร่องนี้เป็นแผ่นแข็งๆ ที่สอดรับความโค้งของอวัยวะเพศมวนตัวผู้ นักวิจัยสันนิษฐานว่าร่องนี้เป็นเหมือนร่องนำทางที่ให้อวัยวะเพศของตัวผู้แทงเข้ามา หลักฐานจากคลิปวิดีโอที่ถ่ายเอาไว้ก็ยืนยันว่า มวน C. tahitiensis มักจะแทงเข้าที่ท้องด้านขวาของตัวเมีย นอกจากนี้ใต้ผิวหนังตรงร่องนี้ก็มีช่องเนื้อเยื่อที่คาดว่าทำหน้าที่รองรับน้ำเชื้อของตัวผู้โดยเฉพาะ (คล้ายกับกระเปาะ spermalege ที่พบในช่องท้องของเรือดตัวเมีย)


ร่องบนท้องของ Coridromius tahitiensis ตัวเมีย

ในอีกทาง มวน C. taravao ก็มีหลุมยุบตื้นๆ ที่ด้านซ้ายของท้องปล้องแรก แม้จะไม่ชัดเจนเท่าร่องที่พบบนท้องของ C. tahitiensis แต่ก็มีความเป็นไปได้ว่ามันทำหน้าที่เดียวกัน นั่นคือการนำทางให้อวัยวะเพศตัวผู้แทงเข้ามาในบริเวณที่เตรียมไว้ ไม่ใช่แทงมั่วซั่วไปโดนอวัยวะสำคัญ อย่างไรก็ตามนักวิจัยยังไม่แน่ชัดนักว่ามวน C. taravao ตัวผู้แทงท้องตัวเมียตรงไหน


หลุมบนท้องของ Coridromius taravao ตัวเมีย

นอกจากนี้ มวน C. taravao ยังมีลักษณะอีกอย่างที่คาดได้ว่าเป็นการป้องกันตัวจากการโดนตัวผู้ผิดสปีชีส์แทง นั่นคือท้องด้านขวาของ C. taravao ทั้งตัวผู้และตัวเมียจะมีแผงขนเส้นหนาๆ งอกออกมาจากท้องด้านขวา ซึ่งแผงขนลักษณะคล้ายนี้ก็พบในท้องด้านขวาของ C. tahitiensis ตัวผู้ด้วย แต่ไม่พบใน C. tahitiensis ตัวเมีย นักวิจัยสันนิษฐานว่า C. taravao ซึ่งมีขนาดตัวเล็กกว่าเล็กน้อยมีแรงคัดเลือกทางวิวัฒนาการให้จำเป็นต้องลดความเสี่ยงที่จะโดน C. tahitiensis ตัวผู้แทง แม้ว่ามวน C. tahitiensis ตัวผู้ที่หื่นกระหายจะแทงดะแบบไม่สนเพศอยู่บ่อยครั้ง แต่การเลียนแบบให้มวนตัวผู้ C. tahitiensis หลงคิดว่าเป็นตัวผู้เหมือนกันก็คงพอจะช่วยได้บ้าง อย่างน้อยมันก็อาจจะมีวินาทีลังเลใจให้ฉวยโอกาสวิ่งหนีได้

งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ใน American Naturalist* doi: 10.1086/671931

ที่มา - Nature News

6 Comments

terminus's picture

คำนี้สะกดได้ทั้งสองอย่างครับ ผมแทรกการสะกดอีกอย่างไว้ในตัวข่าวแล้วนะครับ จะได้เสิร์ชหาเจอได้ทั้งสองคำ

hisoft's picture
  • แต่การเลียนแบบให้มวนตัวผู้ C. tahitiensis หลงคิดว่าเป็นตัวผู้เหมือนกันก็คงพอจะช่วยได้บ้าง

ลองนึกภาพแต่เปลี่ยนเป็นคนแทน orz

The Phantom Thief

neonicus's picture

คืองงเลยเข้ามาอ่าน
"มวนตาฮี ตีย้ายหลุม" มันคืออะไรเลยเข้ามาอ่าน
คิดว่าพวก "แม้นหลานยายฮาย" อะไรประมาณนั้น
ใช้คำว่า ตัวมวนแห่งเกาะตาฮิตี ดีกว่ามั๊ยครับ

Thaitop_BN's picture

ผมอ่านแล้วนึกถึงกอล์ฟ 555

ไม่ว่าท้องฟ้าจะสีอะไร ฉันก็ชอบใจไม่เปลี่ยนแปลง

Holy's picture

ลองนึกภาพว่ามนุษย์ผสมพันธุ์แบบ traumatic insemination.......

จะมีลูกทีนึงนี่อันตรายสุดๆ แทงผิดมีสิทธิ์ตายได้เลยมั้งนั่น = =