สนามแม่เหล็กของดวงอาทิตย์กำลังกลับขั้ว

By: terminus
Writer
on Mon, 26/08/2013 - 04:09

นับจากเดือนนี้ (สิงหาคม พ.ศ. 2556) ไปอีกประมาณ 3-4 เดือน ดวงอาทิตย์จะเกิดปรากฏการณ์ครั้งใหญ่ นั่นคือการกลับขั้วของสนามแม่เหล็กของดวงอาทิตย์

Todd Hoeksema นักฟิสิกส์จากมหาวิทยาลัยแสตนฟอร์ดอธิบายว่า ปรากฏการณ์สนามแม่เหล็กของดวงอาทิตย์กลับขั้วเป็นเรื่องปรกติ มันเกิดขึ้นในช่วงจุดสูงสุดของ Solar Maximum อันเป็นช่วงที่มีจุดดับเกิดบนดวงอาทิตย์เยอะที่สุดและดวงอาทิตย์พ่นรังสีอนุภาคออกมามากที่สุดในทุกๆ วัฏจักร 11 ปี (Solar Cycle) ซึ่งวัฏจักรรอบปัจจุบันครั้งนี้ก็นับเป็น Solar Cycle 24 แล้ว

ระหว่างปรากฏการณ์นี้ “แกนแม่เหล็ก” ในดวงอาทิตย์จะหมุนตัว ส่งผลให้สนามแม่เหล็กที่ขั้วของดวงอาทิตย์อ่อนลงจนกระทั่งเหลือศูนย์ จากนั้นสนามแม่เหล็กที่ขั้วทั้งสองของดวงอาทิตย์ก็จะค่อยๆ เด้งกลับมาระดับเดิมอีกครั้งแต่สลับขั้วแม่เหล็กกัน กระบวนการทั้งหมดตั้งแต่เริ่มกลับตัวจนถึงสลับขั้วเสร็จสมบูรณ์จะกินเวลานับหลายเดือน

ปรากฏการณ์สนามแม่เหล็กของดวงอาทิตย์กลับขั้วไม่ส่งผลกระทบร้ายแรงต่อโลกแต่อย่างใด มันอาจจะมี Solar flare หรือ Coronal mass ejection (CME) หลุดออกมามากหน่อยซึ่งก็เป็นเรื่องปกติของช่วง Solar Maximum อยู่แล้ว ไม่ใช่ว่าพอสนามแม่เหล็กกลับขั้วปุ๊บ ดวงอาทิตย์ก็ระเบิดตัวเองปั๊บ (ถ้าเป็นอย่างนั้น เราตายกันหมดตั้งแต่เมื่อ 11 ปีก่อนแล้ว)

อย่างไรก็ตาม การกลับขั้วของสนามแม่เหล็กดวงอาทิตย์จะส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจและกระทบต่อมนุษย์บางคนเช่นกัน

สนามแม่เหล็กของดวงอาทิตย์จะแผ่แผ่นสนามพื้นผิวที่เรียกว่า “Current sheet” กระจายออกจากแนวเส้นศูนย์สูตรของดวงอาทิตย์ไปสู่อวกาศโดยรอบนับหลายพันล้านกิโลเมตร กินพื้นที่เลยวงโคจรของดาวพลูโตไปด้วย แผ่น Current sheet จะมีกระแสไฟฟ้าปริมาณเล็กๆ ไหลวิ่งอยู่ (ราว 10-10 แอมแปร์ต่อตารางเมตร) การกลับขั้วของสนามแม่เหล็กดวงอาทิตย์จะทำให้เกิดขดคลื่นในแผ่น Current sheet เหมือนกับคลื่นบนแผ่นตาข่ายขณะโดนลูกบอลพุ่งชน

ขดคลื่นใน Current sheet มีทั้งข้อดีและข้อเสีย ในทางหนึ่ง มันจะทำให้อนุภาคพลังงานสูงจากรังสีคอสมิกทะลุเข้ามาในระบบสุริยะได้น้อยลง สิ่งมีชีวิตที่อยู่บนพื้นผิวโลกอาจจะไม่ได้ประโยชน์อะไรสักเท่าไร เพราะถึงอย่างไรก็มีชั้นบรรยากาศและสนามแม่เหล็กของโลกเป็นเกราะชั้นหนาที่คุ้มภัยรังสีคอสมิกให้อยู่แล้ว แต่นักบินอวกาศที่ประจำการบนสถานีอวกาศจะได้ประโยชน์จากขดคลื่นใน Current sheet แน่ๆ อย่างน้อยก็ลดความเสี่ยงจากรังสีคอสมิกได้นิดหน่อย

ในขณะเดียวกัน ขดคลื่นใน Current sheet ก็จะทำให้สภาพอวกาศเกิดการแปรปรวนได้ ฉะนั้นนักวิทยาศาสตร์ของนาซ่าจึงจับตาดูการเปลี่ยนแปลงของสนามแม่เหล็กที่ขั้วของดวงอาทิตย์อย่างใกล้ชิดเป็นพิเศษในช่วงนี้

ที่มา – NASA, SPACE.com

6 Comments

hisoft's picture
  • 10-10

สิบ ยกกำลัง ลบสิบ ครับ

ว่าแต่ ทำไมถึงนับเป็น Solar Cycle 24 ล่ะครับ?

The Phantom Thief

Pinery's picture

Solar Cycle เกิดทุกๆ 11 ปี

โดยที่ Solar Cycle ที่นับ 1 เป็นครั้งแรกคือเมื่อปีค.ศ. 1755–1766 ครับ

ปัจจุบันจึงอยู่ที่ Cycle 24 ละ

terminus's picture

แก้เลขยกกำลังแล้วครับ ผมพิมพ์ใน LibreOffice แล้ว copy&paste มาเลย ไม่ได้ดู

-Rookies-'s picture

แล้วสนามแม่เหล็กโลกกลับขั้วล่ะครับ ทฤษฎีโลกแตกชอบยกขึ้นมาพูดบ่อย ๆ อยู่มา 30 ปีแล้วไม่เคยเห็นมันกลับซักที

hisoft's picture

เห็นว่าจุดดับบนดวงอาทิตย์มีผลนิดนึงต่อปริมาณพลังงานที่ส่งออกมา ยิ่งมีน้อยพลังงานที่ออกมายิ่งน้อย เราจะรู้ได้ยังไงว่าหลังการพลิกครั้งนี้เค้านับได้ประมาณกี่จุด แล้วนานมั้ยกว่าเค้าจะนับเสร็จครับ

The Phantom Thief