การทดลองเผยคนมีอคติต่อเงินที่มีที่มาไม่บริสุทธิ์

By: terminus
Writer
on Fri, 10/05/2013 - 23:12

เรามักจะเชื่อกันว่าเงินอะไรก็คือเงินเหมือนกัน ไม่ว่ามันจะมีที่มาอย่างไร จะได้มาจากท่านผู้นั้นหรือเธอผู้นั้น แบ๊งค์พันก็มีมูลค่า 1,000 บาท แบ๊งค์ร้อยก็ 100 บาท แต่การทดลองของ Jennifer E. Stellar จาก University of California-Berkeley และ Robb Willer จาก Stanford University พบว่าเรื่องราวของจิตใจคนที่มีต่อเงินมันไม่ได้ง่ายตรงไปตรงมาแบบนั้นเสมอไป

ในการทดลองแรก นักวิจัยแบ่งกลุ่มตัวอย่างจำนวน 59 คนออกเป็นสองกลุ่ม ทุกคนจะได้รับโอกาสให้ส่งตั๋วชิงโชคเพื่อเข้าร่วมชิงรางวัลมูลค่าสูงสุด 50 เหรียญสหรัฐฯ แต่ละคนสามารถส่งได้มากที่สุดถึง 70 ใบ นักวิจัยบอกกลุ่มตัวอย่างกลุ่มแรกว่าเงินรางวัลนั้นสนับสนุนโดยร้าน Target และบอกกับกลุ่มตัวอย่างกลุ่มที่สองว่าร้าน Walmart เป็นผู้สนับสนุนเงินรางวัล ซึ่ง Walmart ค่อนข้างมีชื่อเสียงในทางลบเกี่ยวกับการปฏิบัติต่อแรงงานลูกจ้างและมักจะปรากฏเป็นข่าวคราวให้เห็นอยู่บ่อยๆ (และแน่นอนว่านักวิจัยก็ต้องป้อนข่าวคราวแย่ๆ ของ Walmart ให้กลุ่มตัวอย่างฟังด้วย ทั้งนี้เพื่อให้แน่ใจว่ากลุ่มตัวอย่างรับรู้เรื่องที่ไม่ดีของ Walmart จริงๆ)

เมื่อนับจำนวนตั๋วที่กลุ่มตัวอย่างแต่ละคนส่งเข้าชิงโชค ผลปรากฏว่ากลุ่มตัวอย่างที่หลงนึกว่าเงินรางวัลมาจาก Walmart ส่งตั๋วชิงรางวัลน้อยกว่ากลุ่มที่เชื่อว่าเงินมาจาก Target นอกจากนั้นเมื่อกลุ่มตัวอย่างถูกให้ลองประเมินเล่นๆ ว่าเงินรางวัล 50 เหรียญสหรัฐฯ จะเอาไปซื้อของกินทั่วไป เช่น นม, น้ำอัดลม, ช็อกโกแลตแท่ง ฯลฯ ได้จำนวนเท่าไร กลุ่มที่นึกว่าเงินรางวัลมาจาก Walmart ก็ประเมินค่าของเงิน 50 เหรียญสหรัฐฯ ต่ำกว่า (ซื้อของได้น้อยกว่า) กลุ่มที่นึกว่าเงินมาจาก Target

และในอีกการทดลอง นักวิจัยทั้งสองได้เกณฑ์กลุ่มตัวอย่างจำนวน 140 คนจากอินเตอร์เน็ตแล้วแบ่งออกเป็นสองกลุ่ม ทุกคนจะได้รับเงินรางวัลก่อนจำนวนหนึ่งซึ่งไม่สูงมากนัก นักวิจัยเสนอโอกาสว่าถ้าใครอยากได้เงินรางวัลเพิ่มก็ต้องทำภารกิจเล่นเกมจับกลุ่มคำ ยิ่งทำเยอะ ก็จะได้เงินเยอะ พร้อมกับสำทับให้กลุ่มตัวอย่างทุกคนได้รับทราบว่าเงินรางวัลได้รับสนับสนุนมาจาก Walmart (อีกแล้ว) ก่อนจะเริ่มทำภารกิจ กลุ่มตัวอย่างกลุ่มแรกจะถูกชี้นำให้นึกถึงเรื่องความดีที่ตนเองเคยทำมาในอดีต ขณะที่กลุ่มตัวอย่างอีกกลุ่มถูกชี้นำให้นึกถึงเรื่องราวทั่วไป

ผลจากการทดลองที่สองปรากฏว่ากลุ่มตัวอย่างที่ได้ระลึกนึกถึงเรื่องคุณความดีของตัวเองมาก่อนมีแนวโน้มตกลงเล่นเกมจับกลุ่มคำมากกว่ากลุ่มที่นึกแค่เรื่องทั่วไป นักวิจัยแปลผลว่าการนึกถึงเรื่องคุณความดีของตัวเองเปรียบเสมือนกับ "การออกใบอนุญาตความดี" เมื่อกลุ่มตัวอย่างรู้สึกว่ามีต้นทุนทางคุณธรรมสูงเพียงพอจะถ่วงดุลกับความสกปรกของเงินได้ ก็จะทำใจได้และยอมเล่นเกมเพื่อรับเงิน(ที่เชื่อว่า)มาจากแหล่งที่ไม่ดี

งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ใน Social Psychological and Personality Science doi: 10.1177/1948550613484770

ที่มา - UC Berkeley News Center, Scientific American

1 Comment

soulful's picture

คงจะเหมือนเงินที่ไ้ด้มาจากการถูกหวย หรือการพนัน เงินนั้นจะหมดไปโดยเร็วเหมือนไม่ค่อยมีค่า จะต่างจากเงินที่ได้มาจากน้ำัพักน้ำแรง ได้มาจากความภาคภูมิใจ เงินนั้นจะถูกใช้อย่างระมัดระวังและคุ้มค่าที่สุด