ดาวเหนืออยู่ใกล้กับเรามากกว่าที่เคยคิด

By: terminus
Writer
on Tue, 04/12/2012 - 23:07

ในประมาณสิบกว่าปีก่อน นักดาราศาสตร์ได้ใช้ข้อมูลจากดาวเทียม Hipparcos ของ European Space Agency (ESA) ประเมินว่าดาวเหนือหรือ "Polaris" อยู่ห่างจากระบบสุริยะของเราประมาณ 434 ปีแสง อย่างไรก็ตามหลักฐานหลายชิ้นก็โผล่ขึ้นมาเนืองๆ ว่าระยะทางนี้ไม่ถูกต้อง นักวิทยาศาสตร์หลายคนเอะใจว่าดาวเหนือจะต้องอยู่ใกล้เรามากกว่านี้

และก็จริงตามที่คาด ทีมวิจัยร่วมจากนักดาราศาสตร์ชาวแคนาดา, ยูเครน, และเบลเยียม พบว่าดาวเหนืออยู่ใกล้มากกว่าที่เราเคยเชื่อ ระยะทางระหว่างดวงอาทิตย์ของเรากับดาวเหนือนั้นห่างกันเพียงประมาณ 323 ปีแสงเท่านั้น สั้นกว่าที่เคยคำนวณได้ถึงกว่าร้อยปีแสง

ดาวเหนือเป็นดาวฤกษ์กลุ่ม Cepheid variable star ซึ่งมีความสว่างแปรผันเป็นคาบๆ และความสว่างของมันก็สัมพันธ์กับคาบของการแปรผันระดับความสว่างนั้น ถ้าอยากรู้ว่า Cepheid variable star มีระดับแมกนิจูดความสว่างที่แท้จริง (Absolute magnitude) เท่าไร ก็สามารถทำได้โดยคำนวณจากคาบของการผันแปรระดับความสว่างของมัน พอได้ absolute magnitude ก็เอามาเทียบกับระดับแมกนิจูดที่สังเกตได้ (apparent magnitude) เพียงเท่านี้ก็จะกะระยะห่างของดาวดวงนั้นได้ และนี่เป็นวิธีที่นักดาราศาสตร์ใช้วัดระยะห่างของดาวเหนือตั้งแต่ตอนแรก

แต่นักวิจัยทีมใหม่นี้วิเคราะห์แถบสเปกตรัมของดาวเหนือด้วยภาพถ่ายจากกล้องโทรทรรศน์ความละเอียดสูง พวกเขาพบว่าดาวเหนือไม่ได้ประพฤติตัวไปตามรูปแบบที่เคยคาดกันในคริสตทศวรรษ 1990 เป๊ะๆ ทำให้ระยะทางที่คำนวณออกมาจึงผิดพลาด

Cepheid variable star เป็นดาวที่เราสามารถวัดหาความสว่างที่แท้จริงได้อย่างค่อนข้างแน่ใจ เมื่อรู้ความสว่างก็กะระยะห่างได้ นักดาราศาสตร์จึงใช้มันเป็นหลักวัดเทียบระยะทางของวัตถุต่างๆ ในจักรวาล และก็แน่นอนว่าดาวในกลุ่ม Cepheid variable star ที่สำคัญที่สุดก็คือดาวเหนือ เพราะมันเป็น Cepheid variable star ที่อยู่ใกล้เรามากที่สุด และมีความสว่างเจิดจ้าเป็นอย่างยิ่ง (ดาวเหนือส่องแสงสว่างมากกว่าดวงอาทิตย์ของเราถึง 4,000 เท่า ซึ่งดาวในกลุ่ม Cepheid variable star ส่วนใหญ่ก็สว่างจ้าแบบนี้) ฉะนั้นจงเตรียมใจไว้ได้เลย การปรับระยะทางของดาวเหนือในรอบนี้จะต้องส่งผลกระทบสำคัญต่อการศึกษาดาราศาสตร์ในอนาคตอย่างแน่นอน

สำหรับผู้อ่านที่ติดตาม Jusci มาเกิน 1 ปี ขอให้ย้อนเวลากลับไปเมื่อต้นปี 2012 สักนิด มีงานวิจัยชิ้นหนึ่งระบุว่าดาวเหนือกำลังจะหายไป แต่ถ้าหากระยะห่างของดาวเหนือเป็น 323 ปีแสงจริง ข้อสันนิษฐานในสมมติฐาน "ดาวเหนือกำลังจะหายไป" ของ Hilding Neilson ก็จะเหลวทันที และสนับสนุนสมมติฐานของ David Turner แทนที่บอกว่าดาวเหนือยังมีอายุไม่มากนัก (ไม่น่าแปลกใจเท่าไรที่จะมีชื่อของ David Turner อยู่ในทีมที่วัดระยะทางของดาวเหนือรอบใหม่นี้ด้วย)

งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ใน Astrophysical Journal Letters และสามารถดาวน์โหลดฉบับเต็มฟรีได้ที่ arxiv:1211.6103

ที่มา - SPACE.com