ไม่ยอมหายไปง่ายๆ! โครโมโซม Y ยังคงมีหน้าที่สำคัญ (อย่างน้อยก็ในไก่)

By: Halley
Writer
on Thu, 10/05/2012 - 21:49

สำหรับแนวความคิดว่าโครโมโซม Y อาจจะหายไป และทำให้ความเป็นเพศชายหายไปด้วย ทีมนัักวิจัยจาก Cambridge ได้ยืนยันแล้วว่า ยีนบนโครโมโซม Y ไม่ได้หายไปเร็วอย่างที่คาด ทำให้เราสบายใจได้ไปเปลาะนึง (ตามอ่านบทความเก่าได้จาก ที่นี่) และเมื่อสองวันที่แล้ว ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัย Oxford, College London, และ Swedish Agricultural ได้ร่วมกันค้นหาคำตอบว่า โครโมโซมเพศในไก่มีหน้าที่อะไร และเกี่ยวข้องอย่างไรกับความสามารถทางการสืบพันธุ์

ก่อนอื่นต้องเท้าความก่อนว่า ไก่ (รวมไปถึงนก ปลา แมลง และสัตว์เลื้อยคลานบางชนิด) มีการกำหนดเพศต่างจากมนุษย์ตรงที่ถ้ามีโครโมโซมเพศต่างกันจะเป็นตัวเมีย (โครโมโซม ZW) ถ้าโครโมโซมเพศเหมือนกันจะเป็นตัวผู้ (โครโมโซม ZZ) จะเห็นว่าโครโมโซม W ในไก่จะเป็นตัวบังคับให้กลายเป็นเพศหญิง (ต่างจากมนุษย์ที่โครโมโซม Y จะเป็นตัวบังคับให้กลายเป็นเพศชาย ทำให้เพศชายมีโครโมโซมเพศเป็น XY ส่วนเพศหญิงมีโครโมโซมเพศเป็น XX) ทั้งนี้ทั้งนั้นโครโมโซม W และ Y ต่างก็ต้องเผชิญชะตากรรมเดียวกัน คือเป็นโครโมโซมที่อยู่ได้ในเพศใดเพศหนึ่งเท่านั้น และมีสิทธิ์ที่จะสูญพันธุ์ทั้งคู่

การที่โครโมโซม W เป็นตัวเปลี่ยนเพศไก่จากตัวผู้มาเป็นตัวเมีย เราอาจคิดได้ว่ามันต้องมียีนที่จำเพาะเจาะจงต่อการแสดงออกของความเป็นตัวเมีย และถูกคัดเลือกไปพร้อมๆ กับตัวเมียหรือลักษณะที่แสดงออกเฉพาะในตัวเมีย ทำให้ต้องมีการพิสูจน์แนวคิดดังกล่าว

ทีมนักวิจัยศึกษาอัตราการมีลูกของไก่ (นับได้ง่ายจากจำนวนไข่ที่แม่ไก่เบ่งออกมา) เทียบกับการทำงานของยีนที่อยู่บนโครโมโซม W จากไก่สายพันธุ์ Leghorn และ Minorca ที่เลี้ยงไว้เพื่อออกไข่ (ความเป็นตัวเมียถูกคัดเลือกเอาไว้มากกว่า) และสายพันธุ์ Old English และ Yokohama ที่เลี้ยงไว้เพื่อประกวดแข่งขันและการชนไก่ (ความเป็นตัวผู้ถูกคัดเลือกเอาไว้มากกว่า) และยังดูไปถึงไก่ป่าซึ่งเป็นต้นตระกูลไก่เลี้ยงทั้งหมดอีีกด้วย

แล้วผลการทดลองก็เป็นไปตามคาด นั่นคือไก่สายพันธุ์ที่คัดไว้เพื่อออกไข่ ยีนบนโครโมโซม W ทำงานมากกว่าสายพันธุ์ที่คัดไว้เพื่อความสวยงามและชนไก่ แสดงให้เห็นว่าโครโมโซม W มีผลต่อความเป็นตัวเมีย และแรงคัดเลือกที่เกิดกับตัวไก่เองก็มีผลต่อการทำงานของยีนบนโครโมโซม W ด้วย

อย่าลืมว่าโครโมโซม Y ในมนุษย์เองก็มีความสำคัญต่อความเป็นเพศชาย และความสามารถในการมีลูกเช่นกัน

ตอบสนองต่อการอยู่รอดได้ดีอย่างนี้ แสดงว่ายังต้องอยู่ต่อไปอีกนาน

ข่าวจาก PhysOrg
งานวิจัยฉบับเต็มตีพิมพ์ใน PNAS doi: 10.1073/pnas.1202721109

9 Comments

nant's picture

อ้าว แบบนี้ คนเช้าชู้ครับ ช่วยเผ่าพันธุ์เราด้วย

MN's picture

"แล้วผลการทดลองก็เป็นไปตามคาด นั่นคือไก่สายพันธุ์ที่คัดไว้เพื่อออกไข่ ยีนบนโครโมโซม W ทำงานมากกว่าสายพันธุ์ที่คัดไว้เพื่อความสวยงามและชนไก่ "

ขอถามเพื่อเป็นความรู้สักหน่อยว่า เขาวัดหรือดูจากตรงไหนว่า ยีนWของสัตว์ตัวหนึ่งทำงานมากกว่าอีกตัวหนึ่ง

mementototem's picture

สัดส่วนระหว่าง(เซลล์)ไข่ตัวผู้ ( W ) กับ(เซลล์)ไข่ตัวเมีย (Z) ครับ

นับไข่ยังไงก็ง่ายกว่านับตัวอสุจิสินะ

Halley's picture

ขออภัยที่ผมแปลแล้วอาจจะงงๆ นะครับ

โครโมโซมจริงๆ แล้วก็คือสารพันธุกรรม หรือว่าสาย DNA ของเราเนี่ยแหละครับ แต่เป็นสาย DNA ที่ถูกแพ็กและอัดให้แน่นๆ ด้วยโปรตีน เพื่อความสะดวกในการเคลื่อนย้ายในช่วงที่มีการแบ่งเซลล์ ที่นี้ลำดับเบสบางส่วนบน DNA ก็จะถูกถอดรหัสออกมาเป็น RNA ได้ แล้ว ลำดับเบสบน RNA ก็จะถูกแปลรหัสออกมาเป็นโปรตีนอีกที
ชุดของลำดับเบสบน DNA ที่สามารถแสดงออก (express) ออกมาให้เป็น RNA หรือเป็นโปรตีนได้ เราจะเรีียกว่า ยีน (gene) ครับ
(อันนี้เป็นนิยามโดยกว้างๆ นะครับ อาจไม่ถูกต้องเป๊ะๆ)

จะเห็นว่า ยีนที่อยู่บน DNA สุดท้ายแล้วก็จะไปอยู่บนโครโมโซมเส้นใดเส้นหนึ่ง (หรือคู่ใดคู่หนึ่ง)

ดังนั้น สิ่งที่เค้าวัด คือ "การแสดงออกของยีนที่อยู่บนโครโมโซม W" (expression of W-linked gene) ครับ
(ในข่าวชิ้นนี้ ผมเลี่ยงไปใช้คำว่า "การทำงานของยีน" แทนที่จะใช้คำว่า "การแสดงออกของยีน")
ทีนี้เค้าก็แค่วัดว่า ในไก่ตัวหนึ่งๆ มีปริมาณของ RNA ที่เราสนใจมากแค่ไหน แล้วเอามาเปรียบเทียบกันครับ

ถ้าให้ตอบสั้นๆ ก็ เค้าดูกันที่ปริมาณของ RNA ที่มาจากยีนที่อยู่บนโครโมโซม W ครับ

mementototem's picture
  • โครโมโซม คือ DNA ที่ถูกยัดใส่กล่องเพื่อความสะดวกในการเคลื่อนย้าย
  • DNA กับ RNA ก็คือ ๆ กัน (ความแตกต่าง)
  • ยีน คือ ลำดับเบสของ DNA ที่แปลงออกมาเป็น RNA ได้
  • RNA จะสร้างโปรตีนตามที่มันถูกโปรแกรมไว้อีกที
  • โปรตีนเหล่านั้น เป็นตัวกำหนดลักษณะ/การแสดงออกของสิ่งมีชีวิต

ผมเข้าใจถูกไหมครับ?

terminus's picture

ไม่ผิดครับ สามารถเข้าใจตามนี้ได้โดยทั่วไป

แต่ผมก็ไม่ได้บอกว่าถูก เพราะคำนิยามจริงๆ มันก็มีรายละเอียดที่มากกว่านั้น

Halley's picture

ตามนั้นครับ
แล้วก็ตามที่พี่ teminus ว่าไว้ด้วยว่า มันก็ไม่ได้ถูกเป๊ะๆ แต่ในระดับที่คุยกันแบบนี้ เข้าใจเท่านี้ก็โอเคแล้วครับ

ดังนั้น เวลาเค้าจะการทำงานของยีน ก็จะวัดที่ปริมาณของ RNA ครับ

เปรียบเทียบคร่าวๆ ได้ว่า ถ้าเราอยากรู้ว่าคนงาน ก ทำงานได้ดีแค่ไหน เราก็วัดจากจำนวนชิ้นงานที่ ก ผลิตได้ ทำนองนี้ครับ

mementototem's picture

อืม ๆ อันนี้แค่ผิวเผินสินะ

ขอบคุณทั้งสองคนครับ