อ่านใจหมาด้วยเครื่องสแกนสมอง

By: Halley
Writer
on Thu, 10/05/2012 - 01:07

เคยสงสัยกันใช่ไหมว่า เวลาที่น้องหมาทำหน้าทำตาหรือแสดงพฤติกรรมต่างๆ ออกมา แท้จริงแล้วมันคิดอะไรอยู่กันแน่?

ก่อนหน้านี้การทำวิจัยที่ต้องใช้เครื่องสแกนสมองในสัตว์ มีข้อจำกัดตรงที่มันจะขยับตัวอยู่ตลอดเวลา และผลที่ได้จะคลาดเคลื่อน ทำให้เราทำได้แค่สแกนสมองของสัตว์ที่ถูกทำให้สลบ หรือถูกจับให้อยู่นิ่งๆ แล้วเท่านั้น ซึ่งไม่สามารถสะท้อนการตอบสนองของสมองที่แท้จริงได้

ล่าสุด นักวิจัยจากมหาวิทยาลัย Emory ได้คิดค้นวิธีการที่ทำให้เราสามารถสแกนสมองสุนัขทั้งๆ ที่ยังตื่นอยู่และไม่ถูกจับให้อยู่นิ่งๆ ไว้่ได้
โดยพวกเขาได้รับแรงบันดาลใจจากการได้เห็นสุนัขทหารในหน่วย SEAL ของสหรัฐฯ ซึ่งอยู่ในทีมที่เข้าปะทะและปลิดชีพบิน ลาเด็น ถูกฝึกให้กระโดดขึ้นๆ ลงๆ อากาศยานได้
ถ้าหากสุนัขสามารถถูกฝึกให้ทำเช่นนั้นได้ มันก็ต้องถูกฝึกให้อยู่นิ่งๆ ในเครื่องอุโมงค์
สแกนสมองด้วยสนามแม่เหล็กสั่นพ้อง (fMRI - ย่อมาจาก functional magnetic resonance imaging) ได้เช่นกัน

คอลลี่ (พันธุ์ฟีสท์ อายุ 2 ปี อยู่ในกลุ่มเดียวกับพวกเทอร์เรีย มักถูกเลี้ยงเอาไว้เพื่อล่ากระรอก) และแม็คเคนซี่ (พันธุ์บอนเดอร์ คอลลี่ อายุ 3 ปี) นอกจากจะถูกฝึกให้อยู่นิ่งๆ ในอุโมงค์ได้ ยังถูกฝึกให้รับรู้สัญญาณมือจากมนุษย์ โดยถ้ายกมือซ้ายขึ้น หมายความว่ามันจะได้กินฮอทด็อก แต่ถ้ายกมือทั้งสองข้างชึ้เข้าหากัน แปลว่า "อด"

ผลการทดลองพบว่าสมองของสุนัขตอบสนองต่อสัญญาณมือของมนุษย์เป็นอย่างดี (ตามที่เราน่าจะเดาได้แต่ต้น) โดยสัญญาณจากการยกมือซ้ายชี้ขึ้นข้างเดียว (ที่แปลว่ามันจะได้ฮอทด็อก) จะไปกระตุ้นสมองส่วน caudate ที่จะทำงานเมื่อมันได้รับอาหาร (หรือได้ "รางวัล" ดังนั้นเราจึงเรียกสมองส่วนนี้ว่า "reward system" ซึ่งเป็นสมองที่จะทำให้เราเกิดความรู้สึก "พึงพอใจ"/"ดีใจ" เวลาที่เราได้รับ หรือคาดว่าจะได้รับอาหาร เล่นเกม เสพยา หรือทำอะไรก็ตามที่ทำแล้วมีความสุข)

งานวิจัยนี้เป็นงานแรกที่สแกนสมองในสัตว์ที่ตื่นเต็มตาและไม่ได้ถูกจองจำให้ต้องอยู่นิ่งๆ ซึ่งจะสร้างเทคนิควิธีการวิจัยใหม่ๆ ที่เกี่ยวข้องกับความสามารถทาง "พุทธิปัญญา" (cognition) ของสัตว์ต่างๆ ได้

การที่สุนัขสามารถถูกฝึกได้ ให้ความสนใจต่อลักษณะท่าทางของมนุษย์เป็นอย่างดี ทำให้มันเป็นสัตว์เลี้ยงคู่ใจของมนุษย์มานาน และอาจเรียกได้ส่งผลต่อวิวัฒนาการของมนุษย์เองเสียด้วยซ้ำ ดังนั้นจึงน่าสนใจมากว่าสุนัขเข้าใจจิตใจของมนุษย์ได้อย่างไร? สุนัขเข้าใจภาษาของมนุษย์ได้อย่างไร? สุนัขแยกแยะมนุษย์ได้อย่างไร? ใช้การมองเห็นหรือการดมกลิ่นเป็นหลัก? สมองของสุนัขแยกระหว่างมนุษย์และสิ่งอื่นๆ ได้อย่างไร?

คำถามเหล่านี้จะตามมาเรื่อยๆ ไม่รู้จบ และการวิจัยเพื่อเพิ่มพูนความเข้าใจในการทำงานของสมองของสัตว์มีต่อมนุษย์ ก็เปรียบเสมือนการทำความเข้าใจจิตใจของมนุษย์เอง เพราะเราเองนั่นแหละที่เป็นคนทำให้เกิด "สัตว์เลี้ยง" ขึ้นมา

ข่าวจาก Scientific American Mind
อ่านงานวิจัยฉบับเต็ม (ฟรี) ได้ ที่นี่

งานวิจัยนี้มีคลิปมาให้ชมกันด้วย

7 Comments

nant's picture

โอะ พุทธิปัญหา เดี๋ยวคุณ terminus จะมาโวยวายนะครับ

hisoft's picture

ผมก็ไม่ค่อยชอบให้มีเรื่องกันหรอกนะครับ แต่รู้สึกพักนี้คุณ nant จะชอบก่อเรื่องก่อดรามาแบบต้นเหตุที่ไม่น่ามีเหตุนะครับ ถ้าถกเถียงกันจากเรื่องที่น่าเป็นเรื่องผมก็ไม่ใส่ใจหรอก

อีกนิด cognition ผมว่าแปลว่าพุทธิปัญญานี่ผมว่ามันไม่ใช่นะ ผมว่ามันน่าจะเป็นคนละตัวกัน

The Phantom Thief

neizod's picture

แนะนำนะครับ:

  • ตัดย่อหน้าที่ย่อหน้า 2 หรือ 3 ก็ได้นะ ย่อหน้าแรกสั้นๆ แบบนี้ อ่านจากหน้าเว็บแล้วตกใจครับ
  • วิดีโอเอามาแปะในเว็บได้เลยนะ ที่ youtube กด share -> embeded แล้วก๊อปโค้ดมาวางครับ
Halley's picture

ขอบคุณสำหรับคำแนะนำครับ

ส่วนเรื่องคำว่า cognition
ผมเคยได้ยินเค้าแปลว่า "พุทธิปัญญา" จริงๆ นะครับ อีกคำก็คำว่า "ประชาน"
Cognitive science ก็แปลว่า "ประชานศาสตร์" หรือ "ปริชานศาสตร์"

หรือว่า...ผมใช้คำที่แปลแล้วไม่รู้เรื่องครับ? ควรจะแปลว่า "การรับรู้" แทน?

mementototem's picture

"พุทธิปัญญา" เดาได้ว่า เป็นการรู้อะไรสักอย่าง แต่ถ้าเจอคำว่า "ประชาน" ผมคงต้องเปิดพจนานุกรมดูแหง ๆ 555

cognition มันรวมการเรียนรู้ทางจิตเยอะไปหน่อย ใช้ "การเรียนรู้และแสดงออก" เหมาะไหมครับ?

nant's picture

cognition หมายถึงการรับรู้ การคิด ครับ การแปลต้องบอกว่า เราแปลอยู่อิงกับศาสตร์ใหน
เพราะคำว่า cognition มันกว้าง

ทางด้านจิตวิทยา
สังคมศาสตร์
การเรียนรู้
วิทยาการคอมพิวเตอร์