คนส่วนใหญ่เลือกฆ่าคน 1 คนเพื่อให้ 5 คนรอด

By: terminus
Writer
on Sun, 04/12/2011 - 13:40

ในวิชาปรัชญาจริยธรรม มีปัญหาชื่อดังอยู่ข้อหนึ่งที่เรียกว่า "trolley problem" ซึ่งเป็นสถานการณ์สมมติว่าเราอยู่บนรถบรรทุกถ่านหินที่กำลังไถลไปบนรางในเหมืองด้วยความเร็วสูง บนรางข้างหน้ามีคนงาน 5 คนทำงานอยู่และด้านข้างก็เป็นหน้าผาสูง เผอิญรถนี้เบรคไม่ได้แต่สลับรางได้ รางอีกเส้นมีคนงานอยู่ 1 คน คำถามคือเราควรจะสลับรางไปชนคน 1 คนเพื่อรักษาชีวิตของคน 5 คนหรือไม่?

มีการวิจัยสำรวจถามความเห็นคนเกี่ยวกับปัญหานี้หลายครั้ง แต่ Carlos David Navarrete แห่งมหาวิทยาลัยรัฐมิชิแกน ยกระดับการวิจัยปัญหานี้ขึ้นไปอีกขั้น เขาให้กลุ่มตัวอย่างมานั่งในห้องจำลองสถานการณ์ 3 มิติเสมือนว่าผู้ร่วมทดลองอยู่ในเหตุการณ์ตามที่สมมติใน trolley problem จริงๆ และสามารถเลือกสลับรางได้เพียงแค่กดปุ่มบนคันบังคับเท่านั้น

ผลปรากฏว่า 133 จากทั้งหมด 147 คน (90.5%) เลือกสลับรางไปชนคนงาน 1 คน มีเพียง 14 คนเท่านั้นที่เลือกชนคน 5 คน (ในจำนวนนี้ 11 คนไม่ได้กดปุ่มบังคับ อีก 3 คนกดปุ่มไปแล้วแต่เปลี่ยนใจกดเปลี่ยนกลับมารางเดิม)

ผลนี้เป็นไปในลักษณะเดียวกับงานวิจัยก่อนหน้าที่ไม่ได้มีการจำลองเหตุการณ์เสมือนจริง คนส่วนใหญ่คิดว่า "ควร" จะสละชีวิตคน 1 คน เพื่อให้คน 5 คนรอด

Carlos David Navarrete ยังสังเกตว่าคนที่เลือกไม่กดปุ่มบางคนแสดงอารมณ์ตกใจออกมามากกว่า อาจเป็นไปได้ว่าพวกเขาตกใจเกินกว่าจะตัดสินใจเลือกทำอะไรสักอย่างก็ได้

ที่มา - Medical Xpress

24 Comments

icez's picture

คนห้าคนนั่นถ้าเป็นนักการเมืองประเทศแถวๆ นี้ ผมจะปล่อยรถไปเลย 55

อันที่จริงมันก็ขึ้นกับปัจจัยด้วยมั้งครับว่า คนที่ยืนตรงนั้นเป็นใคร
ลองเอาคนที่คุณรักไปยืนตรง 1 คนตรงนั้นดูสิ แล้วจะรู้ว่าส่วนใหญ่จะเลือกอะไร

mementototem's picture

ผมเห็นด้วยนะ ถ้าเรารู้จักใครในนั้น (และคิดกับเขาในแง่ดี) เราคงเลือกไม่ชนเขาหรอก แต่ถ้าเราไม่รู้จักก็คงเป็นไปตามผลสำรวจนี้

ถึงจะรู้สึกผิด แต่ก็คงมีคำปลอบใจประมาณว่า "มีคนรอดตั้ง 5 คนนะ"

terminus's picture

แล้วถ้าคนทั้งสองรางเป็นคนที่คุณรัก/รู้จัก/นับถือหละครับ

เวลาคุณพูดเรื่องจริยธรรมเนี่ย คุณต้องใช้จริยธรรมของคุณอย่างเป็นสากลกับทุกคนๆ นะครับ ไม่ใช่เอาตามความพอใจ อย่างนั้นมันไม่เรียกว่า "จริยธรรม" ไม่เกี่ยวเลยครับว่าคนบนรางไหนจะเป็นคนที่คุณรักหรือเกลียด อีกอย่างสถานการณ์สมมติเช่นนี้ ผู้ร่วมทดลองก็ไม่มีทางรู้จักคนบนรางอยู่แล้ว (เพราะมันคือบุคคลสมมติ)

assumption ใน trolley problem คือ คนที่มีสติเป็นผู้เป็นคน ไม่มีใครเต็มใจอยากปลิดชีวิตคนหรอก แต่ในสถานการณ์ที่เลือกไม่ได้จริงๆ ระหว่างต้องให้มีคนตาย 5 คน กับ 1 คน คุณจะเลือกอะไร มีแต่คนโรคจิตเท่านั้นแหละครับที่อยากทำให้คนตายโดยไม่มีเหตุผลอะไร

ถ้าคุณคิดว่าการปลิดชีวิตคนหรือกลุ่มคนที่เราไม่ชอบเป็นเรื่องสมควรทางจริยธรรม (แถมยังหัวเราะเยาะซ้ำได้) หากบังเอิญผมตัดสินใจได้ข้อตกลงว่าคนคนหนึ่งมันเลวเพราะผมไม่ชอบมัน ไม่ชอบอาชีพที่มันทำ ไม่ชอบท่าทางการพูดจาของมัน ฯลฯ ในทางจริยธรรมผมก็เอาปืนไปยิงใครที่ผมไม่ชอบได้เลยใช่มั้ย

MN's picture

"หากบังเอิญผมตัดสินใจได้ข้อตกลงว่าคนคนหนึ่งมันเลวเพราะผมไม่ชอบมัน ไม่ชอบอาชีพที่มันทำ ไม่ชอบท่าทางการพูดจาของมัน ฯลฯ ในทางจริยธรรมผมก็เอาปืนไปยิงใครที่ผมไม่ชอบได้เลยใช่มั้ย"

ตอบแบบสุดโต่ง ก็ตอบว่า"ได้"

terminus's picture

ผมขอให้คุณคิดตามนี้นะ

ถ้าการทำเช่นนี้ คือ การกระทำที่ได้รับการยอมรับทางจริยธรรม (อาจจะสุดโต่งไปบ้าง แต่ยอมรับได้) ก็เท่ากับว่าทุกคนทำเช่นเดียวกันนี้ได้หมดเพราะมันไม่ขัดกับจริยธรรม ในที่สุดย่อมนำไปสู่ข้อสรุปได้ว่า สังคมที่ทุกคนลุกขึ้นมาฆ่ากันเองคือสังคมที่มีจริยธรรม (หรืออย่างน้อยก็ไม่ขัดกับจริยธรรม)

ข้อสรุปแบบนี้ มีสังคมไหนยอมรับบ้างครับ? แม้แต่กฏหมายของบางประเทศที่ดูป่าเถื่อน การจะตัดสินลงโทษคนให้ถึงแก่ชีวิตยังต้องมีเกณฑ์บางอย่างที่ไม่ใช่การอิงเอาตามความพอใจของใครคนใดคนหนึ่งเลยนะครับ

MN's picture

ถ้าคุณหรือกลุ่มคุณมีจริยธรรมอย่างนั้นก็ต้องตอบว่าทำได้ ส่วนทำแล้วจะไม่ได้รับการยอมรับหรือขัดแย้งกับบรรดาคนกลุ่มอื่นหรือคนกลุ่มใหญ่กว่า และจะมีผลอื่นตามมาก็เป็นอีกขั้นตอนหนึ่ง ในสังคมของพวกที่อยู่ในด้านมืดก็มีบรรทัดฐานของมัน ซึ่งเราไม่ยอมรับแต่ก็มีคนในกลุ่มของเขายอมรับ มาเฟียก็มีบรรทัดฐานของมาเฟีย สังคมส่วนใหญ่ก็ไม่ได้ยอมรับแต่มาเฟียก็อยู่มาได้จนปัจจุบัน ตัวอย่างอื่นในระดับประเทศต่อประเทศที่มีจริยธรรมเลื่อนเปื้อนเราก็เห็นมาแล้วไม่ใช่ว่าจะไม่มี

จริยธรรมใดๆก็มีไว้เพื่อธำรงความสงบสุขของสังคม เพื่อการดำรงชีวิตเผ่าพันธุ์ ซึ่งสังคมแต่ละแห่งแต่ละยุคสมัยก็ต้องการจริยธรรมที่แตกต่างกันตามสภาพภูมิศาสตร์สภาพความแร้นแค้นความอุดมสมบูรณ์ในยุคสมัยนั้นๆ รวมทั้งความรู้และเทคโนโลยีในยุคนั้นด้วย

Tinydavilmc's picture

ก็ไม่แปลกอะไรหนิครับ
ถ้าต้องเลือกจริงๆ+ไม่รู้จักใครก็ต้องเลือก1อยู่แล้ว

lancaster's picture

จริงๆที่เห็นบ่อยจะเป็นมีเด็ก 1 คนอยู่บนรางที่เลิกใช้ไปแล้ว กับ 5 คนอยู่บนรางที่ยังใช้อยู่ทุกวัน

ถ้าอันนั้นเป็นผมผมก็เลือกให้ชน 5 คนนะ

terminus's picture

อันนั้นมันปัญหาเชาวน์ที่ดัดแปลงไปจากคำถามนี้ครับ คำตอบที่ถูกคือต้องเลือกวิ่งต่อไปใช่มั้ยหละครับ เพราะเด็กเวร 5 คนนั่นที่สะเออะไปเล่นบนรางรถไฟที่ใช้อยู่ "ควร" จะระมัดระวังตัวมากกว่าเด็กเวร(น้อยกว่า)ที่เล่นบนอีกราง และหลบทางให้รถไฟได้ (ที่จริงข้อคิดทางจริยธรรมของเรื่อง คือ พ่อแม่ควรสั่งสอนไม่ให้ลูกไปเล่นบนรางรถไฟ มิฉะนั้นอาจถูกรถไฟชน และทำให้คนขับรถไฟปวดหัวได้)

แต่อันนี้คือเถียงกันในเชิง moral dilemma ดังนั้นแม้ว่าคุณจะเลือกอยู่นิ่งๆ ปล่อยรถชนคนตาย 5 คน ก็ไม่สามารถระบุได้ว่าการกระทำนั้นผิด คุณอาจอ้างได้ว่าต่อให้ไม่มีคุณอยู่บนรถ 5 คนนั่นก็ต้องตายอยู่แล้ว การกระทำหรือไม่กระทำของคุณไม่มีส่วนในการตายของพวกเขา ฯลฯ

lancaster's picture

จริงๆถ้ามันไม่มี weight เลย (เหมือนในการทดลองข้างบน?) ผมว่าคนปกติก็ต้องเลือกที่จะชน 1 คนอยู่แล้วล่ะครับ ไม่นับที่ตกใจจนไม่ทันกดปุ่มน่ะนะ

อันที่จริงคนที่เลือกกลับมาให้ชน 5 คน อาจจะตั้งใจกดเล่นก็ได้ เพราะรู้อยู่ว่าเป็นเหตุการณ์จำลอง

sachikogear's picture

ให้ 6 คนนั้นพังรางซะ เราตายคนเดียว รอด 6 คน จบ 555

TOTEETIME's picture

การปล่อยให้คนตายทั้งๆ ที่เราสามารถช่วยเค้าได้เพียงแค่กดปุ่ม ถือว่าเป็นการฆ่าคนแบบหนึ่งรึเปล่า

ดังนั้นคำถามนี้อาจจะเปลี่ยนเป็น

ถ้าจำเป็นต้องฆ่าคน คุณจะฆ่าคน 1 คน หรือ คุณจะฆ่าคน 5 คน?

soz's picture

เอ่อ แล้วถ้า บนรางรถไฟเส้นแรก เป็นคนสำคัญของเรา 1 คน กับ 5 คนบนรางรถไฟอีกเส้นเป็นฆาตกรต่อเนื่องหละ

ขอโทษนะครับ ถึงเค้าจะบอกว่าเป็นเหตุการณ์เสมือนจริงก็เถอะ แต่มันก็อดคิดไม่ได้

เพราะเหตุการณ์จริงอาจมีสิ่งที่คิดไม่ถึงก็ได้อ่ะ

Katmai's picture

จากแบบทดสอบผมจับใจความได้ว่า รถวิ่งอยู่บนรางที่มีคนงานห้าคนใช่ไหมครับ
ผมว่าไม่ใช่แค่ห้าชีวิตกับหนึ่งชีวิตหรอกครับ
ผมว่ามันอยู่ที่ว่า เรากล้ารับผิดชอบไหม
ระหว่าง ยืนมองคนห้าคนตายโดยไม่ทำอะไร
กับ ยอมเป็นฆาตกรฆ่าคนหนึ่งคนเพื่อช่วยอีกห้าคน
อันนี้ผมไม่แน่ใจว่าการไม่ทำอะไรถือว่าเราเป็นฆาตกรห้าศพหรือป่าวครับ

terminus's picture

ตามนั้นเลยครับ

ถ้าคุณไม่สลับราง ถามว่าคุณฆ่า 5 คนนั้นมั้ย ก็ต้องบอกว่า "เปล่า" เพียงแต่คุณปล่อยให้พวกเขาตายทั้งที่คุณช่วยพวกเขาได้

ถ้าคุณสลับราง ก็เท่ากับคุณเป็นคนลงมือทำให้คน 1 คนตาย แต่นั่นก็เป็นการทำไปเพื่อช่วยชีวิตคน 5 คน

ความถูก-ผิดของทั้งสองตัวเลือกนี้เป็นตัวอย่างสมมติที่ถกเถียงนักปรัชญาแนวคิดต่างๆ ถกเถียงกันครับ ไม่มีข้อสรุปที่คน 100% ยอมรับกันหมดหรอก ขึ้นอยู่ที่ว่าคุณจะมองมันในมุมไหน

แต่งานวิจัยนี้แค่บอกว่า ในวินาทีจำลองนั้น คนส่วนใหญ่เลือกให้ 5 คนรอดแลกกับชีวิตของ 1 คน แบบว่า for the greater good อะครับ ไม่ได้บ่งชี้ในแง่ของจริยธรรมว่าทุกคนเลือกถูกแล้ว หรือ ทุกคนเลือกผิด

gzweet's picture

เหมือนถามว่าจะฆ่าหนึ่งคนหรือฆ่า 5 คนมากกว่า

zipper's picture

ถ้า 5 คนนั้นเป็นนักโทษประหาร คนจะเลือกชนใคร?

hisoft's picture

ปัญหาคือเราไม่อาจทราบได้ว่าเค้าเป็นพ่อแม่เรา คนที่เราเคารพ คนที่เราเกลียด หรือเป็นนักโทษประหารครับ เราต้องตัดสินใจโดยรู้แค่ว่ามีคนอยู่บนรางเท่านั้นเอง

The Phantom Thief

wichate's picture

ถ้าเป็นคนขับรถ 10 ล้อ ผมคงหักหลบหมาที่วิ่งตัดหน้ารถ แล้วไปชนคนที่ริมฟุตบาดแทน 55+

ปล.งานวิจัยลำเอียงนี่หว่า รถไฟมันวิ่งไปข้างหน้า ถ้ามีคนยืนขวางอยู่ข้างหน้าก็ต้องหักหลบอยู่แล้ว

ถ้าทางตรงข้างหน้ามีคนยืนอยู่ 1 คน แล้วทางข้างๆ มีคนยืนอยู่ 5 คน
ผลวิจัยคงออกมาว่าคนส่วนใหญ่สับลางชนคน 5 คนตายเรียบแหงๆ งานวิจัยไม่รอบคอบเลยแฮะ เชื่อถือไม่ได้

terminus's picture

ใน trolley problem คนที่ถูกถาม "รู้" ว่าทั้งสองรางมีคนอยู่ และมีเวลามากพอในการตัดสินใจนะครับ ผมคิดว่าถ้าเขาจำลอง trolley problem มาจริง รางเสมือนก็น่าจะมีระยะทางยาวมากพอให้ผู้เข้าร่วมประเมินผลลัพธ์ของการตัดสินใจทั้งสองทางได้ ไม่ใช่เหตุการณ์ฉับพลันจนผู้เข้าร่วมตอบสนองแบบ reflex

wichate's picture

ถ้าเป็นอย่างนั้นก็น่าจะใช่ครับ แต่เห็นมีคนตกใจจนทำอะไรไม่ถูกด้วย แปลว่าอาจจะกระทันหันก็ได้ประมาณว่าพอรถไฟหลุดโค้งมาปุ๊บ ก็เจอคนข้างหน้าปั๊บเลย

ปล.น่าจะมีวีดีโอให้ดูด้วยว่าเป็นยังไง

KNPKT's picture

เป็นแค่เหตุการณ์จำลอง ด้วยเงื่อนไขแค่นี้ไม่แปลกถ้าคนส่วนใหญ่จะเลือกให้ 1 คนตายมากกว่า 5 คนตาย
สำหรับผมจะเพิ่มอีกข้อคือ สมมุติให้เบรคได้แต่รถตกรางและเราตายคนเดียว น่าจะเป็นตัวเลือกหนึ่งที่น่าสนใจ