ใยแมงมุมเป็นปราการเคมีปกป้องแมงมุมจากมด

By: terminus
Writer
on Wed, 23/11/2011 - 19:01

การพบมดนอนตายอยู่ในใยแมงมุมอาจเป็นเรื่องที่พบได้ทั่วไป แต่นักวิทยาศาสตร์สงสัยว่าทำไมใยของแมงมุมพวกแมงมุมชักใย (orb-web spiders) ถึงไม่ค่อยมีมดเข้าไปติดพันเลย ทั้งที่บางครั้งก็มีมดหลายตัวเดินเพ่นพ่านอยู่แถวนั้น

ทีมนักวิจัยที่นำโดย Daiqin Li แห่ง National University of Singapore วิเคราะห์สารต่างๆ ที่อยู่ใยของแมงมุมชักใย Nephila antipodiana พวกเขาค้นพบว่าสารตัวหนึ่งที่มีชื่อว่า 2-pyrrolidione มีคุณสมบัติไล่มดได้ เมื่อทดลองเอา 2-pyrrolidione เคลือบบนใย มดละเอียดฟาโรห์ (Monomorium pharaonis) และมดที่พบได้ทั่วไปอีก 2 ชนิด จะไม่กล้าเดินข้ามใยเลย แม้ว่าฝั่งตรงข้ามจะมีอาหารวางล่ออยู่ก็ตาม

พวกเขายังพบอีกว่า นอกจาก Nephila antipodiana ใยของแมงมุมชักใยอีกหลายชนิดก็มี 2-pyrrolidione อยู่ด้วย ที่น่าแปลกคือสารนี้พบได้ในใยแมงมุมตัวเต็มวัยหรือตัวอ่อนที่โตๆ หน่อยเท่านั้น ลูกแมงมุมตัวน้อยๆ จะไม่สร้างสารนี้ ทำให้นักวิจัยสันนิษฐานว่า 2-pyrrolidione ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อไล่มดโดยเฉพาะ เพราะใยของลูกแมงมุมบางเกินกว่าที่มดจะไต่ขึ้นมาได้

สาร 2-pyrrolidione คือสารตัวเดียวที่มดหลายชนิด เช่น Crematogaster sjostedti ใช้เตือนให้มดตัวอื่นคอยระวังภัย แมงมุมคงวิวัฒนาการเลียนแบบมาเพื่อป้องกันไม่ให้มดเข้ามาพังใยหรือจับแมงมุมกิน สาร 2-pyrrolidione ที่พบบนใยแมงมุมไม่ใช่สารระเหย (volatile) มดจะรับรู้ได้ผ่านการสัมผัสโดยตรงเท่านั้น บางทีเราจึงเห็นมดเดินใกล้ๆ ใยแมงมุมโดยที่ไม่รู้สึกอนาทรร้อนใจอะไร

ตอนนี้นักวิทยาศาสตร์ยังไม่รู้ว่าแมงมุมใส่ 2-pyrrolidione เข้าไปในใยอย่างไร อาจจะผสมเข้าไปในเนื้อเส้นใยหรือเคลือบเอาในภายหลังก็ได้ แต่ที่แน่ๆ คือ เรารู้แล้วว่าใยแมงมุมมีอาวุธเคมีอยู่ในคลังแสงด้วย ไม่ใช่แค่เหนียวแข็งแรงทนทานอย่างเดียว

ที่มา - Live Science

อ้างอิง
Zhang, S., Koh, T. H., Seah, W. K., Lai, Y. H., Elgar, M. A., & Li, D. (2011). A novel property of spider silk: chemical defence against ants. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. doi:10.1098/rspb.2011.2193

3 Comments

tekkasit's picture

ไอ้นี่ก็ดี แต่เมื่อไรจะมีสีไล่แมลงสาบมั่งอ่ะ
ถ้ามีนะ จะซื้อมาทามัน ทั้งพื้นทั้งกำแพง พ่อจะทาให้ทั่วเลย

กลัว

Thaina's picture

ผมมองกลับกันแฮะ ว่า มันอาจจะเป็นแค่สารที่มีแมงมุมบังเอิญปล่อยออกมา แล้วมดก็วิวัฒนาการให้จำไว้ว่า สารตัวนี้ เป็นสัญลักษณ์ของแมงมุม อย่าได้แหยมเด็ดขาด