มนุษย์ไม่ใช่สัตว์สังคมที่แท้จริง

By: terminus
Writer
on Sat, 01/10/2011 - 03:32

ไม่ว่าคุณจะคิดว่าสังคมมนุษย์นั้นซับซ้อนเพียงใด ในทางชีววิทยา เราไม่จัดมนุษย์เป็นสัตว์สังคมที่แท้จริง (eusocial animal)

เหตุผลว่าทำไมหนะหรือ? คำตอบง่ายมากครับ เพราะว่านักชีววิทยาไม่นับไง... (กำปั้นทุบดินดีเนอะ)

นักชีววิทยาจัดความเป็นสัตว์สังคมที่แท้จริง (eusociality) ไว้ว่าต้องมี 4 อย่างดังนี้

  1. ตัวเต็มวัยอยู่ร่วมกันเป็นกลุ่ม

  2. มีตัวเต็มวัยบางตัวในกลุ่มเท่านั้นที่ทำหน้าที่สืบพันธุ์ ตัวอื่นๆ จะทำงานอย่างอื่นที่ไม่ใช่การสืบพันธุ์ ศัพท์เทคนิคเรียกอะไรแบบนี้ว่า "reproductive division of labor"

  3. มีการซ้อนทับกันของรุ่น (overlap of generations) หมายถึงในกลุ่มจะต้องมีทั้งตัวอ่อน ตัวเต็มวัย มากกว่าหนึ่งรุ่นอยู่ด้วยกัน

  4. ตัวเต็มวัยมีการเลี้ยงดูตัวอ่อนในกลุ่มร่วมกัน (cooperative care of juveniles)

ดังนั้นในสายตาของนักชีววิทยา สัตว์สังคมที่แท้จริงก็มีพวกแมลง เช่น มด, ผึ้ง (บางชนิด), ต่อ (บางชนิด), แตน (บางชนิด), ปลวก เป็นต้น ที่ไม่ใช่แมลงก็มีกุ้ง Synalpheus และสัตว์มีกระดูกสันหลังกลุ่มเดียวที่เป็น eusocial คือ African mole rat

รายละเอียดอ่านเพิ่มได้จาก http://www.nature.com/scitable/knowledge/library/an-introduction-to-eusociality-15788128

ท่านใดไม่เห็นด้วยกับการจัดแบบนี้ อยากให้นักชีววิทยานับคนเป็นสัตว์สังคมที่แท้จริงให้ได้ ไม่ต้องมาเถียงผมนะครับ เพราะผมไม่ใช่คนจัด เอาเป็นว่ารู้ไว้แค่นักชีววิทยาคิดแบบนี้แล้วกัน
(ผมว่าจริงๆ นักชีววิทยาพยายามจำกัดความ eusociality ให้เข้มงวดขนาดนี้ ก็เพื่อจะกันมนุษย์ออกจากสังคมแบบพวกมดนั่นแหละ ใครจะอยากนับตัวเองรวมกับสังคมที่คนส่วนใหญ่ต้องเป็นหมัน แถมต้องไปเลี้ยงลูกให้คนอื่นอีก)

รู้ไว้ใช่ว่า ใส่บ่าแบกหาม... เก็บไว้ใช้กวนประสาทชาวบ้านเล่นก็ได้ครับ

ตรงนี้ก็แยกแยะให้ออกด้วยนะครับ พฤติกรรมทางสังคม (social behavior) ไม่ได้เกี่ยวข้องอะไรกับการเป็น eusocial นะครับ สัตว์ที่อยู่รวมกันเฉยๆ ก็มี social behavior ได้

HMage's picture

นั่นสิ ที่สิ่งมีชีวิตประเภทมนุษย์ดูพิเศษกว่าสัตว์ชนิดอื่น เพราะผู้สังเกตอย่างเราเป็นมนุษย์เหมือนกันเนี่ยแหละ จิตใต้สำนึกก็เลยแบ่งทุกอย่างเป็น 2 ประเภทไปก่อนแล้ว 1.มนุษย์ 2.ไม่ใช่มนุษย์

wichate's picture

มนุษย์ แท้จริงแล้วเป็นสัตว์ประหลาดครับ สัตว์ปกติอื่นๆไม่เห็นเป็นแบบนี้

ปล.มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวที่จุดไฟได้ใช่ใหมครับ ผมว่ามันประหลาดก็ตรงนี้แหละ

Thaina's picture

ผมคิดว่าคุณ Terminus แปลผิดนะ

เพราะมันคือคำว่า Eusocial ไม่ใช่ Social

นั่นหมายถึง Eusocial น่าจะเป็นสับเซ็ทของ Social
และคน ก็อาจเป็นสัตว์ Social ประเภทนึง ที่ไม่ใช่ Eusocial เท่านั้นเอง

terminus's picture

eu- ไปเติมหน้าคำไหน จะแปลว่า "อย่างแท้จริง, อย่างสมบูรณ์" ครับ เรื่องของเรื่องคือมันเป็นศัพท์เทคนิค

นักชีววิทยาบางคนก็นับมนุษย์เป็นสัตว์สังคม แต่ไม่เรียกว่าเป็นสัตว์สังคมที่แท้จริง (eusocial) แน่นอน เพราะสังคมมนุษย์ไม่ตรงตามเกณฑ์ที่กำหนด อาจจะเรียกเป็น subsocial, quasisocial หรือแม้แต่ aggregating ก็ว่ากันไป ซึ่งสังคมที่มี "ความแท้จริง" ในระดับที่ต่ำกว่า eusocial ลงมานี่จัดกันมั่วซั่วมากครับ แทบจะทางใครทางมันเลย บางคนก็ถึงกับจัดว่านอกจาก eusocial แล้ว พวกสัตว์อื่นๆ ที่อยู่รวมกันก็เป็นแค่ aggregating เท่านั้น (คือมาอยู่รวมกันเฉยๆ เหมือนนกทำรังบนต้นไม้เดียวกัน อาจมีช่วยกัน-แย่งกันบ้างตามโอกาส)

ถ้าเป็นนัก...อะไรอื่นๆ นอกจากชีววิทยา ผมก็ไม่รู้แล้วครับว่าเค้าจัดกันอย่างไร