ปลานกขุนทองพยาบาล: ตัวผู้จอมเข้มงวดไล่กัดเมียอ้วนจอมตะกละ

By: terminus
Writer
on Wed, 15/06/2011 - 14:17

ปลานกขุนทองพยาบาลลายน้ำเงิน (bluestreak cleaner wrasse, Labroides dimidiatus) มีถิ่นอาศัยอยู่ตามแนวปะการังในเขตอินโดแปซิฟิก ชื่อ "พยาบาล" นี้ได้มาจากพฤติกรรมการกินอาหารซึ่งมันจะช่วยเก็บกินตัวปรสิตจากปลาตัวอื่นๆ ที่เข้ามาเป็นลูกค้าคอยรับบริการจากมัน

ปลานกขุนทองพยาบาลจะทำงานเป็นกลุ่ม แต่ละกลุ่มมีเขตแดนของตัวเอง สมาชิกของกลุ่มอาจมีจำนวนมากถึง 17 ตัว แต่ทุกตัวจะเป็นตัวเมีย ยกเว้นหัวหน้ากลุ่มที่เป็นตัวผู้เพียงตัวเดียว

ทีมวิจัยที่นำโดย Nichola Raihani แห่ง ZSL Institute of Zoology ในลอนดอน พบว่าบางครั้งปลานกขุนทองจะโกงลูกค้า แอบขโมยกินชั้นเมือกด้วย พอลูกค้ารู้ตัว ก็จะงอนแล้วว่ายหนีไปหรือไม่ก็พุ่งเข้าแก้แค้นปลานกขุนทอง หากเกิดกรณีแบบนี้ขึ้นและตัวผู้จับได้ว่าตัวเมียตัวไหนทำมันเสียลูกค้า ปลานกขุนทองพยาบาลตัวผู้จะไม่ปรานีว่ายไล่กัดตัวเมียตัวนั้นเป็นการสั่งสอนทันที

นักวิจัยได้ทำการทดลองต่อไปเพื่อดูว่าปลาตัวผู้มีมาตรการในการลงโทษปลาตัวเมียอย่างไร พวกเขาทำ "ลูกค้าปลอม" ขึ้นมาโดยแปะกุ้งกับสะเก็ดผิวปลาเอาไว้บนแผ่นพลาสติกใส กุ้งเป็นอาหารที่ปลานกขุนทองพยาบาลชื่นชอบเพราะมีคุณค่าทางอาหารมากกว่าสะเก็ดผิวปลา ถ้านักวิจัยเห็นว่ากุ้งโดนกินเมื่อไร พวกเขาจะยกลูกค้าปลอมออกจากตู้ปลาทันที แต่ถ้าปลากินแต่สะเก็ด พวกเขาก็จะปล่อยมันไว้อย่างนั้นไปเรื่อยๆ

พวกเขาสังเกตเห็นว่าตัวผู้ลงโทษตัวเมียที่แอบกินกุ้งตามสัดส่วนของระดับโอกาสที่มันเสียไป เช่น หากลูกค้าปลอมที่หายไปมีสะเก็ดผิวปลา 8 แผ่น ตัวผู้จะไล่กัดตัวเมียตัวนั้นมากกว่าตัวเมียที่ทำลูกค้าที่มีสะเก็ดปลา 4 แผ่นหาย

อ่านมาถึงบรรทัดนี้ ตัวผู้ เอ๊ย ผู้ชายหลายคนก็คงเห็นว่ามันยุติธรรมพอสมควร แต่ความจริงปลาตัวผู้มีเจตนาแอบแฝงอยู่ เพราะระดับความรุนแรงของการลงโทษไม่ได้ขึ้นอยู่กับแค่ระดับความผิดเท่านั้น ปลาตัวผู้ยังเลือกลงโทษปลาตัวเมียที่ตัวใหญ่มากกว่าตัวเมียตัวเล็กอีกด้วย

เหตุผลที่ปลาตัวผู้เข้มงวดกับเมียอ้วนมากกว่าเมียตัวอื่นๆ ก็สืบเนื่องมาจากวิถีเพศของมันนั่นเอง ตอนแรกเกิด ปลานกขุนทองพยาบาลทุกตัวจะเป็นตัวเมียหมด แต่พอตัวเต็มวัยมารวมกลุ่มกันปุ๊บ ปลาที่ตัวโตที่สุดจะกลายเพศไปเป็นตัวผู้ทันที ดังนั้นปลาตัวผู้จะต้องคอยสอดส่องไม่ให้ปลาตัวเมียกินอาหารเยอะกว่ามัน ยิ่งปลาตัวเมียตัวโตใกล้เคียงตัวผู้มากเท่าไร ตัวเมียตัวนั้นก็ยิ่งโดนเพ่งเล็งมากขึ้นเท่านั้น

แม้ว่านี่จะเป็นพฤติกรรมธรรมชาติที่ควบคุมให้ปลานกขุนทองพยาบาลสามารถทำงานร่วมกันเป็นกลุ่มอย่างราบรื่น แต่ผมเชื่อว่าผู้ชายหลายคนคงแอบสรรเสริญปลาชนิดนี้กันอยู่ในใจ :)

เมื่อปลานกขุนทองผ่องอำไพ ผู้ชายจะเป็นใหญ่ในแผ่นดิน... (อย่าสรรเสริญกันดัง เดี๋ยวจะเป็นอันตรายถึงชีวิต)

ที่มา - New Scientist, Live Science

6 Comments

mementototem's picture

(สรรเสริญในใจก็ได้ครับ) ตั้ง 16 ตัวแหน่ะ คงจะลำบากแย่... :P

แต่สนใจกว่าคือ มันเปลี่ยนเพศได้ด้วยแฮะ O-o เบื่อเป็นตัวเมียก็กินให้เยอะ ๆ เบื่อเป็นตัวผู้ก็กินให้น้อย ๆ งั้นเหรอ???

platalay's picture

ปลาการ์ตูนก็เปลี่ยนเพศได้ครับ แต่เปลี่ยนจากเพศผู้เป็นเพศเมียอย่างเดียว

เพราะปลาการ์ตูนจะอยู่เป็นฝูงก่อน ใครตัวโตสุดจะเปลี่ยนเพศเป็นเพศเมีย แล้วตั้งฮาเร็ม ถ้าเกิดตัวเมียตาย ตัวผู้ที่ใหญ่ที่สุดในฝูงจะเปลี่ยนเพศไปแบบนี้เรื่อยๆ

platalay's picture

ปลาพยาบาล ตอนไปดำน้ำ ชอบถอดเร็คกูเลเตอร์ออกจากปากแล้วอ้าปากให้มันมาตอดในปาก สนุกดี 555

lancaster's picture

เป็นปลาน่ารักดีแฮะ คอยทำงานเก็บกวาดสิ่งสกปรก มีปลาอื่นแวะเวียนว่ายมาใช้บริการกันด้วย