NASA เงินไม่พอ ตัดใจพับโครงการ LISA

By: terminus
Writer
on Fri, 08/04/2011 - 22:36

นักวิทยาศาสตร์ของ NASA ได้เริ่มโครงการ Laser Interferometer Space Antenna (LISA) ตั้งแต่เมื่อ 14 ปีที่แล้ว แต่การถูกตัดงบประมาณปีนี้ ทำให้ NASA ต้องตัดสินใจเลิกลงทุนในโครงการ LISA ต่อ

จุดประสงค์ของ LISA คือการตรวจหาสิ่งที่เรียกว่า "คลื่นแรงโน้มถ่วง" (gravitational waves) ซึ่งเป็นคลื่นที่ทฤษฎีสัมพัทธภาพทั่วไปของไอน์สไตน์ได้ทำนายไว้ตั้งแต่ปี 1916 คลื่นแรงโน้มถ่วง คือ ระลอกคลื่นของความบิดเบี้ยวในห้วงกาล-อวกาศที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของมวลขนาดยักษ์อย่างรวดเร็ว เช่น ดาวสองดวงชนกัน, ซุปเปอร์โนวา เป็นต้น คล้ายกับเวลาเราโยนหินลงไปในน้ำ ก็จะมีวงคลื่นกระจายไปทั่วบ่อ

ความพยายามค้นหาคลื่นแรงโน้มถ่วงมีมานานแล้ว นักวิทยาศาสตร์ได้แสดงหลักฐานว่าคลื่นแรงโน้มถ่วงมีจริงจากการสังเกตระบบพัลซาร์คู่ (binary pulsar) แต่จนถึงป่านนี้ก็ยังไม่มีใครเคยตรวจจับคลื่นแรงโน้มถ่วงตัวเป็นๆ ได้สักที เพราะแรงโน้มถ่วงเป็นแรงที่อ่อนมากๆ ถ้าไม่ใช่เครื่องตรวจจับที่ไวเลิศล้ำ ก็อย่าหวังจะได้เห็นร่องรอยอะไร

โครงการก่อนหน้าในการตรวจจับคลื่นแรงโน้มถ่วง คือ Laser Interferometer Gravitational Observatory (LIGO) ซึ่งโดยหลักการมันก็คือเครื่องตรวจจับการหักเหแสงขนาดยักษ์นั่นเอง ภายในเครื่องมีกระจกเรียงเป็นรูปตัว L สะท้อนแสงเลเซอร์ไปมา หากมีอะไรมากระทบให้ลำแสงเลเซอร์หักเหไปแม้เพียงเล็กน้อย ตัวตรวจจับจะรับค่าและบันทึกสัญญาณเหล่านั้นไว้เพื่อให้นักวิทยาศาสตร์มาวิเคราะห์ดูว่า สิ่งที่มากระทบใช่คลื่นแรงโน้มถ่วงหรือไม่

LISA ก็อาศัยหลักการเดียวกับ LIGO หรือพูดง่ายๆ มันก็คือ "LIGO เวอร์ชันในอวกาศ" นั่นเอง นักวิทยาศาสตร์วางแผนจะส่งยานอวกาศขึ้นไปสามลำ ให้มันโคจรเรียงตัวกันเป็นรูปสามเหลี่ยม ยานแต่ละลำจะยิงลำแสงเลเซอร์ไปยังตัวตรวจจับที่อยู่บนเพื่อนของมัน ถ้ายานถูกคลื่นแรงโน้มถ่วงสะกิดให้เลื่อนเพี้ยนไปจากวงโคจรเดิมแม้ว่าจะเล็กน้อยแค่ไหนก็ตาม ตัวตรวจจับจะส่งสัญญาณกลับมายังโลกทันที

ข้อได้เปรียบของ LISA คือ มันจะไม่ถูกรบกวนจากการเคลื่อนที่ของเปลือกโลก แถมยังมีโอกาสถูกคลื่นแรงโน้มถ่วงซัดได้มากกว่า LIGO ด้วย แต่ดูเหมือนว่าข้อได้เปรียบนี้จะไม่เพียงพอสำหรับการดึงงบประมาณอันจำกัดของ NASA มาต่ออายุโครงการ

ปัจจุบัน LIGO ยังคงทำงานอยู่ และนักวิทยาศาสตร์วางแผนจะเพิ่มความไวของตัวตรวจจับให้มากขึ้นไปอีก ส่วนงบประมาณเดิมของ LISA จะถูกโอนไปยังโครงการ James Webb Space Telescope แทน

นอกจาก LISA แล้ว ข่าววงในยังระบุว่าโครงการอื่นๆ อีกหลายตัวก็มีแนวโน้มถูกลดงบหรือยกเลิกด้วย

ที่มา - Discovery News

2 Comments

tontpong's picture

โห ป๋ามั่กๆ .. จะรับน้องลิซ่าไปเลี้ยงดูส่งเสียค่าหน่วยกิตให้ต่อจิงอ่ะ ?