หลักฐานจากเหาชี้ "นกกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเตรียมครองโลกมาตั้งแต่ก่อนไดโนเสาร์สูญพันธุ์"

By: terminus
Writer
on Thu, 07/04/2011 - 00:42

จากหลักฐานทางชีววิทยาโมเลกุลและหลักฐานฟอสซิล ทีมนักวิจัยที่นำโดย Kevin Johnson แห่งมหาวิทยาลัยอิลลินอยส์ พบว่าเหามีการเกิดสปีชีส์ใหม่อย่างมโหฬาร (radiation) ตั้งแต่เมื่อ 125 ล้านปีที่แล้ว ถึง 100 ล้านปีที่แล้ว ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ไดโนเสาร์ยังคงครองโลกอยู่

เหาเป็นแมลงปรสิตบนร่างกายของนกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ส่วนใหญ่เหาแต่ละชนิดมักจะดูดเลือดจากสัตว์เพียงชนิดใดชนิดหนึ่งเท่านั้น ดังนั้นการติดตามวิวัฒนาการของเหาก็ทำให้เรามองเห็นเงารางๆ ของวิวัฒนาการของสัตว์ที่โดนเหาเกาะดูดเลือดด้วย

จากผลการวิจัยนี้ นักวิทยาศาสตร์จึงคาดว่านกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมน่าจะมีวิวัฒนาการเกิดสปีชีส์ใหม่ๆ แบบ radiation ในช่วงเวลาเดียวกันกับเหาที่เป็นปรสิตของพวกมัน ซึ่งหลักฐานนี้แย้งกับความเชื่อเดิมที่คิดว่านกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเพิ่งจะมามีวิวัฒนาการอย่างก้าวกระโดดหลังจากที่ไดโนเสาร์สูญพันธุ์ลงเมื่อ 65 ล้านปีที่แล้ว

กลายเป็นว่านักวิทยาศาสตร์ต้องหันมาทบทวนทฤษฎีที่ว่านกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมต้องรอให้ไดโนเสาร์หายไปเสียก่อนจึงจะได้วิวัฒนาการสปีชีส์ใหม่ๆ เข้ามาจับจองที่ว่างในระบบนิเวศ ข้อสันนิษฐานใหม่ที่ตั้งขึ้นมาจากหลักฐานล่าสุดของวิวัฒนาการเหา คือ บางทีอาจเป็นไปได้ว่าข้อได้เปรียบทางสรีรวิทยาของนกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมได้สร้างโอกาสให้สัตว์ทั้งสองพวกเริ่มก้าวขึ้นมาเทียบชั้นกับไดโนเสาร์ในแง่ของความหลากหลายตั้งแต่ก่อนที่ไดโนเสาร์จะสูญพันธุ์ถึง 35-60 ล้านปีแล้ว ไม่ได้หลบซ่อนงุดๆ อยู่เป็นฝุ่นใต้ตีนภายใต้เงาปกครองของไดโนเสาร์อย่างเดียว

นอกจากนี้อาจจะเป็นไปได้ด้วยว่าไดโนเสาร์เองก็โดนเหาดูดเลือดเช่นกัน ดีไม่ดี ไดโนเสาร์อาจเป็นสัตว์ชนิดแรกบนโลกที่มีเหา แล้วก็ส่งเหาผ่านต่อมาให้นกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เพราะก่อนหน้านี้ก็พบหลักฐานฟอสซิลหลายชิ้นที่แสดงให้เห็นไดโนเสาร์บางชนิดมีขนเหมือนกับขนนก และนกในปัจจุบันก็มีเหาสิงสถิตย์อยู่อย่างกว้างขวางมากกว่าสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเสียอีก

ที่มา - PhysOrg, New Scientist, LiveScience

(ชื่อสามัญไทยของ "เหานก" บางทีจะเรียกเป็น "ไรนก", "ไรไก่" แต่จริงๆ แล้วเป็นแมลงพวกเหาที่อยู่ใน Order Phthiraptera)

(Order Phthiraptera เกิดจากยุบรวม Order Mallophaga (chewing lice) กับ Order Anoplura (sucking lice) เข้ามาไว้ด้วยกัน)

(กี่วงเล็บแล้วเนี่ย? ปวดหัวกับพวกนักชีววิทยาจริงๆ พับผ่า)

9 Comments

mementototem's picture

chewing lice เหาเคี้ยว? มันหมายถึงเหาที่กัดปล่อยให้เลือดซึมแล้วค่อย ๆ ดูดเหรอครับ

terminus's picture

chewing lice กับ sucking lice แบ่งตามลักษณะของ "ปาก" (mouthparts) ครับ ภาษาไทยน่าจะเรียก เหากัด กับ เหาดูด

ส่วนว่า chewing lice กินยังไง ผมไม่แน่ใจนะ อาจจะกัดให้เป็นแผลแล้วเอาหัวมุดไปดูดเลือดแบบเห็บ หรือ จะคอยดูดเลือดที่ซึมออกมาเหมือนเหลือบ ก็ไม่รู้เหมือนกัน (แต่ถ้าดูจากชื่อไทย ผมเดาว่าแบบแรกมากกว่า เพราะเห็บกับไรมันใกล้ๆ กัน)

hisoft's picture

เหาฉลามไม่นับอยู่ในประเภทเดียวกันใช่มั้ยครับ

The Phantom Thief

panther's picture

เหาฉลามมันแค่เกาะไปกับฉลามเพื่อกินเศษอาหารจากฉลาม มันไม่ได้ไปดูดเลือดฉลามครับ จริงๆ ก็ไม่น่าเรียกเหานะ แต่ไม่รู้จะเรียกอะไรดี :P

hisoft's picture

ผมก็ว่างั้น เรียกซาเล้งดีมั้ยครับเนี่ย

The Phantom Thief

HMage's picture

หรือว่าแมลงจะครองโลกก่อนสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม โดยมี เหา และ แมลงสาบ เป็นหัวหอก