ปาฏิหาริย์? พระอาทิตย์สองดวงปรากฏที่จีน

By: terminus
Writer
on Sun, 06/03/2011 - 13:31

เมื่อไม่นานมานี้ มีข่าวว่า Betelgeuse จะระเบิดเร็วๆ นี้ กลายเป็นซุปเปอร์โนวาเปล่งแสงสว่างมหาศาลจนกระทั่งมนุษย์บนโลกจะเห็นว่ามีดวงอาทิตย์ส่องสว่างอยู่บนฟ้าถึงสองดวง แม้ข่าวนี้จะถูกวิจารณ์อย่างหนักจากนักดาราศาสตร์ในเวลาต่อมา (อ่าน หมายเหตุท้ายข่าว) แต่เรื่องดวงอาทิตย์สองดวงก็ยังคงเป็นที่สนใจของสำนักข่าวทั่วโลกอยู่ดี

เมื่อวันที่ 2 มีนาคม 2011 ที่ผ่านมา รายการข่าวโทรทัศน์ในประเทศจีนรายงานว่ามีผู้พบเห็นดวงอาทิตย์สองดวงปรากฏขึ้นที่เส้นขอบฟ้าและได้ถ่ายวิดีโอเอาไว้ ลองดูภาพข่าวได้จากคลิปข้างล่าง

จากภาพข้างบนจะเห็นได้ว่า ในวิดีโอมีภาพดวงอาทิตย์สองดวงอยู่ข้างๆ กัน ดวงหนึ่งอยู่เหนือกว่าอีกดวงเล็กน้อย และดวงที่อยู่ต่ำกว่าดูเหมือนจะคมชัดกว่า

นักวิทยาศาสตร์ค่อนข้างมั่นใจว่า "ดวงอาทิตย์สองดวง" เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดจากการหักเหของแสงแน่ๆ เหมือนอย่างที่เกิดกับการเห็นภาพลวงตา (mirage) ในทะเลทราย แต่ว่าลักษณะการเรียงตัวของภาพลวงตาในแนวนอนอย่างที่ปรากฏในข่าวนั้นเป็นสิ่งที่หาได้ค่อนข้างยาก ส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นในแนวตั้งมากกว่า นักวิทยาศาสตร์เองก็ไม่แน่ใจนักว่าทำไมภาพลวงตาแบบนี้จึงปรากฏในแนวนอนได้ อาจจะเป็นเพราะอากาศตรงนั้นหนาแน่นกว่าที่อื่นหรือเปล่า? หรือ ถ้าอธิบายแบบไทยๆ ก็อาจเป็นเพราะปาฏิหาริย์ "พระอรหันต์" ที่เพิ่งตายไปก็ได้? (หันซ้ายหันขวาก็ไม่รู้ ^.^)

นอกจากนี้การสะท้อนของเลนส์ก็มีสิทธิ์ทำให้เกิดภาพดวงอาทิตย์สองดวงได้ แต่ในกรณีนี้ดูจะเป็นไปได้ยากเนื่องจากภาพดวงอาทิตย์ทั้งสองดวงปรากฏอยู่คงที่ แม้ว่ากล้องจะเลื่อนไปเลื่อนมาก็ตาม

ที่มา - Life's Little Mysteries

หมายเหตุ:
เกี่ยวกับ "ข่าว Betelgeuse จะระเบิด" ผมเข้าใจว่าข่าวนี้ได้รับความสนใจจากสื่อใหญ่ๆ บ้านเราพอสมควรด้วย มีอยู่ 2-3 สำนักเล่นข่าวนี้ แต่น่าเสียดายที่ไม่มีฉบับไหนเลยลงรายละเอียดต่อไปว่า เรื่องนี้แม้ไม่ถึงกับหลอกลวง แต่ก็ไม่ถูกต้องนัก เนื่องจากดาว Betelgeuse ยังไงก็ต้องระเบิดอยู่แล้ว แต่คำว่า "เร็วๆ นี้" ที่นักวิทยาศาสตร์ใช้ มันอาจจะหมายถึงพรุ่งนี้หรืออีกสิบล้านปีข้างหน้าก็ได้ (บางครั้ง timescale ของนักวิทยาศาสตร์ก็เปรียบเทียบกับอายุของเอกภพหรือของโลกซึ่งหมายถึงเวลาระดับเป็นล้านปีหรือพันล้านปี คนทั่วไปที่ไม่คุ้นมักจะเข้าใจผิดได้เสมอๆ) อีกทั้งแสงจากการระเบิดของ Betelgeuse ที่ส่องมาถึงโลกก็น่าจะเห็นได้สว่างประมาณพระจันทร์ข้างขึ้นเท่านั้น อ่านเพิ่มเติมได้จาก Life's Little Mysteries

7 Comments

Priesdelly's picture

+1 ครับ เพราะมันอาจไม่ไช่เรื่องล้อเล่นสำหรับใครบางคน

neizod's picture

สำหรับดาว betelgeuse นั้น คำว่าเร็วๆ นี้มี scope ไม่ถึงหนึ่งพันปีครับ

supernova ที่เห็นได้ชัดด้วยตาเปล่าแม้แต่ในเวลากลางวันที่ผ่านมาคือ SN 1054 หรือปัจจุบันเหลือซากให้เห็นเป็นเนบิวลาปูครับ

terminus's picture

ผมไม่คิดว่านักดาราศาสตร์จะทำนายอายุขัยดาวได้ละเอียดถึงหน่วยพันปีนะครับ

neizod's picture

สำหรับดาวทั่วๆ ไป ใช่ครับ อายุมันเป็นล้านๆ ปี และการลด scope วันตายของดาวนั้นก็ยากมากจนทำไม่ได้เลย
อย่างดวงอาทิตย์ของเรานั้น ก็ประมาณไว้ราวๆ 5 พันล้านปีเลยทีเดียว แต่ว่าความผิดพลาดนี้จะเป็นกี่ร้อยล้านปีก็ไม่รู้นะครับ

แต่สำหรับ betelgeuse แล้ว มันเป็นดาวฤกษ์ที่ใกล้ตายมากๆ ครับ
ดังนั้นเราจึงสามารถบอกได้ค่อนข้างแม่นยำ (คือ ลด scope เหลือในระดับพันปีได้) ว่ามันจะตายเมื่อไหร่ครับ

การที่จะบอกได้ว่า ดาวฤกษ์ใกล้ตายหรือยังนั้น เราจะหามวลของดาวฤกษ์ก่อน ว่ามีอยู่มากน้อยเท่าไหร่ (เทคนิคการวัดก็หลากหลายมากครับ ขอละไว้ก่อนนะครับ)
ยิ่งดาวฤกษ์มวลมากเท่าไหร่ ก็หมายความอายุขัยของมันจะน้อยลงเท่านั้น (อายุลดลงแบบ exponential ด้วย)
พอเรารู้มวลแล้ว เราจะทำนายได้ว่าอายุทั้งหมดของมันอยู่ที่เท่าไหร่

ต่อไปเราก็จะวัดปริมาณธาตุต่างๆ ในดาวฤกษ์ครับ ว่ามีสัดส่วนของธาตุหลักต่างๆ เป็นเท่าไหร่
จากความรู้ที่ว่า ดาวฤกษ์สามารถผลิตพลังงานได้จากกระบวนการนิวเคลียร์ฟิวชัน ซึ่งกระบวนการนี้จะผลิตธาตุที่หนักกว่าจากธาตุที่เบากว่าครับ (H -> He -> C -> O -> ... -> Fe)
(ธาตุเหล็กเป็นธาตุสุดท้ายที่ดาวฤกษ์จะหลอมได้เพราะธาตุที่อยู่ถัดจากเหล็กต่อไปนั้นต้องใช้พลังงานเพื่อให้เกิดนิวเคลียร์ฟิวชันครับ ไม่ใช่ปล่อยพลังงาน)
เมื่อรู้สัดส่วนธาตุต่างๆ แล้ว เราก็สามารถเอาไปเทียบกับโมเดลดาวฤกษ์ที่มีมวลเท่ากัน ว่ามีสัดส่วนของธาตุต่างๆ อยู่เป็นจำนวนเท่าใดบ้าง
เท่านี้เราก็สามารถบอกได้แล้วว่าดาวฤกษ์ใกล้ตายหรือยัง/ยังมีเวลาเหลือมากแค่ไหนครับ

mementototem's picture

ถึงยังไงเสีย ก็อยากเห็นด้วยตาตัวเองจริง ๆ อยู่ดี