เอนไซม์คืนความจำ

By: terminus
Writer
on Sat, 05/03/2011 - 00:45

ในตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์เจอสารเคมีที่ช่วยเพิ่มหรือลดความจำหลายต่อหลายตัว แต่ไม่มีตัวไหนเหมือนเอนไซม์ที่เรากำลังจะพูดถึง เพราะว่าสารพวกนั้นจะมีผลก็ต่อเมื่อสมองกำลังบันทึกความจำขณะกำลังเกิดเหตุการณ์ (เร่งความจำระยะสั้น) แต่เอนไซม์ตัวนี้สามารถเร่งให้หนูทดลองจำเหตุการณ์ที่เกิดผ่านมาแล้วได้ แม้ว่าจะเคยลืมเลือนไป หรือพูดอีกทาง คือ มันช่วยเร่งความจำในอดีตให้แจ่มชัดขึ้น (เร่งความจำระยะยาว)

ทีมนักวิจัยร่วมของสหรัฐอเมริกาและอิสราเอลที่นำโดย Yadin Dudai แห่ง Weizmann Institute of Science ได้ทดสอบผลของเอนไซม์ที่มีชื่อว่า protein kinase Mζ หรือเรียกย่อๆ ว่า PKM-zeta ต่อความจำของหนูทดลอง

เริ่มแรกพวกเขาให้หนูทดลองกินน้ำที่มีรสหวาน ในน้ำหวานนี้พวกเขาแอบใส่ลิเธียมลงไปด้วย ทำให้หนูปวดท้องชั่วคราวอยู่สักพักใหญ่ๆ จากนั้นหนูก็จะไม่ได้เจอกับน้ำอะไรที่มีรสหวานอีกเลยตลอด 1 เดือนเต็ม

พอผ่านไป 1 เดือน พวกเขาก็จะฉีดไวรัสที่เตรียมไว้เป็นพิเศษเข้าไปในส่วน neocortex ของสมองหนู ไวรัสนี้มียีนที่จะไปเพิ่มหรือลดการสร้าง PKM-zeta อยู่ พอแน่ใจว่าไวรัสส่งยีนเข้าไปทำงานในสมองหนูเรียบร้อย พวกเขาก็จะเอาน้ำหวานให้หนูกินอีกครั้ง

ผลปรากฏว่าหนูกลุ่มที่ได้ยีนเพิ่ม PKM-zeta แทบจะไม่มีตัวไหนยอมแตะน้ำเลย หนูในกลุ่มควบคุมยังพอมีบ้าง ส่วนหนูที่ได้รับยีนลด PKM-zeta วิ่งถลาเข้าไปกินน้ำอย่างสบายใจ อารมณ์แบบลืมไปเลยว่าเดือนที่แล้วเพิ่งจะเจออะไรมา

นอกจากนี้เมื่อพวกเขาจับเอาหนูที่ได้ลืมประสบการณ์ท้องเสียกับน้ำหวานไปแล้วมาฉีดไวรัสเพิ่ม PKM-zeta หนูเหล่านั้นก็สามารถคืนความจำกลับมาได้ดังเดิม หรือแม้แต่การทดลองกับน้ำรสอื่นๆ เช่น รสเค็ม ก็ให้ผลในรูปแบบเดียวกัน

ก่อนหน้านี้ในปี 2007 ก็เคยมีผลการศึกษาว่า PKM-zeta ช่วยเพิ่มความจำในหนูทดลอง แต่นี่เป็นงานชิ้นแรกที่แสดงให้เห็นว่า PKM-zeta มีผลต่อความจำระยะยาว และก็ยังเป็นงานแรกที่แสดงให้เห็นอย่างประจักษ์ชัดว่าความจำระยะยาวสามารถถูกเร่งหรือลดประสิทธิภาพได้ด้วยสารเคมี ก่อนหน้านี้นักวิทยาศาสตร์หลายคนเชื่อว่ากระบวนการเปลี่ยนข้อมูลจากความจำระยะสั้นไปเป็นความจำระยะยาวไม่สามารถเร่งหรือลดได้ตามชอบใจ

สำหรับสิ่งที่ต้องศึกษาต่อไปก็คือกลไกการทำงานของ PKM-zeta ว่ามันทำงานอย่างไรกันแน่? Yadin Dudai เชื่อว่ามันน่าจะไปกระตุ้นอะไรสักอย่างที่ทำให้ synapse (ช่องว่างระหว่างปลายเซลล์ประสาทสองอัน) ของสมองส่วนที่เก็บความจำระยะยาวมีความไวต่อสารสื่อประสาท (neurotransmitter) มากขึ้น แต่ว่ามันทำได้อย่างไรและทำอะไรตรงไหนบ้าง อันนี้ยังไม่มีใครรู้

ต่อไปละคร-หนังไทยที่ชอบใช้มุขความจำเสื่อม (โดยเฉพาะซิตคอมที่เล่นมานานจนไม่รู้จะไปต่อทางไหน เลยจัดให้พระเอกความจำเสื่อมแล้วย้อนทุกอย่างกลับไปใหม่ อุ๊บ! ผมไม่ได้พูดนะว่าเรื่องไหน) คงมีจืดกันบ้างแหละ คราวนี้ใครความจำเสื่อมก็เอา PKM-zeta กรอกปากเข้าไปเลย จบ! :P

ที่มา Live Science, Nature News, Science News

1 Comment

neizod's picture

ฝันของ clarke ใกล้ความเป็นจริงเข้ามาอีกนิดนึงแล้ว!