จากนิยายสู่เรื่องจริง: สอนจริยธรรมให้กับหุ่นยนต์

By: terminus
Writer
on Tue, 09/11/2010 - 22:14

ถ้ามีคนบอกว่า "วันหนึ่งในอนาคต เราจะได้เห็นหุ่นยนต์ที่เรียนรู้จริยธรรมแบบมนุษย์ได้" เราก็คงมองคนนั้นว่าต้องเพิ่งอ่านนิยายมหากาพย์ภาคหุ่นยนต์ของไอแซค อาซิมอฟ จบมาแล้วเพ้อไปเป็นแน่

แล้วถ้าผมบอกว่า "วันนี้ ตอนนี้ เดี๋ยวนี้ มีคนสอนให้หุ่นยนต์สามารถเรียนรู้จริยธรรมได้แล้วจริงๆ" หละ คุณจะเชื่อหรือไม่

จะเชื่อหรือไม่เชื่อก็ตาม เรื่องนี้เป็นเรื่องจริงครับ

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ Susan Anderson อาจารย์วิชาปรัชญาแห่งมหาวิทยาลัยคอนเน็คติคัต และสามีนักวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ของเธอ ศาสตราจารย์ Michael Anderson แห่งมหาวิทยาลัยฮาร์ตฟอร์ด (University of Hartford) ได้ร่วมมือกันนับเป็นเวลากว่า 10 ปีสร้างศาสตร์สาขาใหม่ขึ้นมา ศาสตร์นี้มีชื่อว่า "จริยธรรมของหุ่นยนต์" (Machine Ethics)

ศาสตร์นี้เป็นการนำเอาทฤษฏีทางจริยธรรมเข้าไปประยุกต์ใช้กับเทคนิคของปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) เพื่อสร้างแนวทางในการโปรแกรมให้หุ่นยนต์ประพฤติปฏิบัติงานได้ตามแบบแผนจริยธรรมของมนุษย์

พื้นฐานทางปรัชญาที่ใช้ในศาสตร์นี้คือ "การตัดสินใจต่อหน้าที่เฉพาะหน้า" (prima facie duty approach) ซึ่งวางรากฐานโดย David Ross นักปรัชญาชาวสก็อตในปี 1930 ซึ่งหลักปรัชญานี้อธิบายการตัดสินใจกระทำการของมนุษย์โดยการไตร่ตรองระหว่างสมดุลของข้อผูกพันทางจริยธรรมต่างๆ เช่น การทำความดี การไม่ทำร้ายผู้อื่น การรักษาสัญญา การสำนึกบุญคุณ เป็นต้น

คู่สามีภรรยา Susan และ Michael Anderson นับได้ว่าเป็นคนแรกที่นำหลักนี้เข้ามาใช้กับปัญญาประดิษฐ์ในหุ่นยนต์ (หรืออาจจะเป็นคนแรกที่นำหลักนี้มาประยุกต์ในทางปฏิบัติด้วยซ้ำ) การทดลองขั้นแรกของพวกเขาคือการโปรแกรมหุ่นยนต์พี่เลี้ยงหน้าตาน่ารักที่มีชื่อว่า "Nao" หน้าที่ของ Nao ในขณะนี้มีเพียงอย่างเดียวคือ การดูแลไม่ให้ผู้สูงอายุลืมกินยา

ฟังดูก็ไม่น่าจะมีอะไรซับซ้อน กับแค่การเตือนให้กินยา นาฬิกาปลุกก็ทำได้นี่หน่า แต่ Nao มีความพิเศษตรงที่สามารถเรียนรู้ได้ว่าการเตือนให้ผู้สูงอายุทานยานั้นเป็นการดูแลไม่ให้ผู้สูงอายุได้รับอันตราย Nao ถูก "โปรแกรม" ให้เข้าใจความสำคัญในหน้าที่ของตัวเองและรับผิดชอบต่อหน้าที่นั้น Nao จะรู้ว่าต้องเตือนผู้สูงอายุบ่อยแค่ไหน และรู้จักกาละเทศะว่าเมื่อไรควรเข้าไปเตือน เมื่อไรที่ไม่ควรรบกวน หากผู้สูงอายุปฏิเสธยา Nao ผู้แสนดีก็จะทำหน้าที่ไปแจ้งแก่แพทย์ผู้ดูแลด้วย

นอกจากเล่นกับ Nao เอ๊ย ทำงานวิจัยแล้ว ศาสตราจารย์ทั้งสองท่านยังแต่งหนังสือเกี่ยวกับศาสตร์ของ "จริยธรรมของหุ่นยนต์" ออกมาด้วย ความคาดหวังในอนาคตก็คือการสร้างมาตรฐานให้ปัญญาประดิษฐ์ในหุ่นยนต์เรียนรู้และหาทางตอบสนองต่อทางเลือกทางจริยธรรม (ethical dilemmas) ในสภาวะการณ์ต่างๆ ในชีวิตจริงได้อย่างถูกต้อง

ที่มา PhysOrg

ป.ล. อ่านข่าวนี้แล้วผมนึกถึงนิยายของ ไอแซ็ก อาซิมอฟ จริงๆ นะ ตัวเอกในเรื่องที่เป็นคนวางรากฐานจิตวิทยาหุ่นยนต์ก็ชื่อ "ซูซาน" (ซูซาน แคลวิน) เหมือนกันเลย

3 Comments

tomyum's picture

โอ๊ว หุ่นน่ารักจัง โปรแกรมอะไรน้า อินเตอร์เฟซน่าใช้มั๊กๆ