รู้สึกกันบ้างหรือไม่ว่าช่วงให้หลังมานี้ ฤดูหนาวชักจะหนาวกว่าปกติ ในหลายๆ ที่ทั่วโลกก็มีข่าวหิมะตกปกคลุมหนาแบบที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน ไหนพวกนักวิทยาศาสตร์บอกว่าเรากำลังประสบกับภาวะโลกร้อนไม่ใช่หรือ?

ทีมนักวิจัยจาก Atmospheric and Environmental Research (AER), the University of Massachusetts และ University of Alaska Fairbanks ในสหรัฐอเมริกา ได้ศึกษาปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น พวกเขาพบว่าสาเหตุที่ฤดูหนาวหนาวขึ้นเป็นเพราะฤดูร้อนร้อนขึ้นนั่นเอง!

อุณหภูมิที่สูงขึ้นในฤดูร้อนของทวีปอาร์คติก (เดือนมิถุนายน-เดือนสิงหาคม) จนถึงฤดูใบไม้ร่วงทำให้น้ำแข็งในทะเลละลายอย่างรวดเร็ว การละลายของน้ำแข็งส่งผลให้อากาศมีความชื้นมากขึ้นและตกลงมาเป็นหิมะ การขยายตัวของพื้นที่หิมะนี้เองที่ทำให้วัฏจักรการไหลเวียนของกระแสลมในอาร์คติกที่เรียกว่า Arctic Oscillation เปลี่ยนแปลงไป คือแทนที่จะไหลเวียนสลับกับไปมาตามเดิม Arctic Oscillation กลับอยู่ในสภาวะ "negative phase" นานขึ้น

negative phase ของ Arctic Oscillation คือสภาพที่มวลความกดอากาศสูงปกคลุมพื้นที่อาร์คติก ลมหนาวจึงถูกผลักลงมายังแถบละติจูดล่างๆ อากาศในฤดูหนาวของทวีปอเมริกาเหนือและยูเรเซียจึงมีอุณหภูมิลดต่ำลง

นักวิจัยคาดการณ์ต่อไปว่าเมื่ออุณหภูมิของโลกสูงขึ้น ไอน้ำที่ควบแน่นเหนืออาร์คติกจะตกลงมาเป็นฝนแทนหิมะ ถึงตอนนั้นปรากฏการณ์นี้ก็จะหยุดลง ฤดูหนาวจะเริ่มอุ่นขึ้นเรื่อยๆ ส่วนฤดูร้อนก็ร้อนตับแตกต่อไป

งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ใน Environmental Research Letters DOI: 10.1088/1748-9326/7/1/014007

ที่มา - Science Daily

ภาวะโลกร้อนหรือการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศโลกอาจทำให้ชีวิตของสัตว์และพืชหลายชนิดลำบากขึ้น แต่ไม่ใช่สำหรับนกอัลบาทรอส (Diomedea exulans) เพราะอุณหภูมิทะเลที่สูงขึ้นทำให้มันบินได้เร็วขึ้นและจับปลามาเลี้ยงลูกได้ดีขึ้น

ทีมนักวิจัยจาก National Centre for Scientific Research (CNRS-CEBC) ของฝรั่งเศส และ Helmholtz-Centre for Environmental Research (UFZ) ของเยอรมนี ได้นำข้อมูลการหาอาหารและสืบพันธุ์ของนกอัลบาทรอสที่สะสมไว้ยาวนานถึงกว่า 20 และ 40 ปี มาวิเคราะห์ ผลปรากฏว่านกอัลบาทรอสใช้เวลาในการบินออกหาอาหารน้อยลง จากที่ใช้เวลาประมาณ 12.4 วันต่อหนึ่งเที่ยวในปี 1970 ลดลงเหลือแค่ 9.7 วันในปี 2008

ในปี 1949 นักเคมีชาวเยอรมัน Rudolf Criegee ได้เสนอว่าเมื่อโอโซนทำปฏิกิริยากับสารไฮโดรคาร์บอนจะเกิดสิ่งที่เรียกว่า "Criegee Intermediate" ขึ้นในกระบวนการ หากไฮโดรคาร์บอนตัวนั้นเป็นพวก alkene โมเลกุลของ Criegee Intermediate ที่เกิดขึ้นก็จะเป็น biradicals ซึ่งหมายความว่ามันมีช่องอนุมูลในการทำปฏิกิริยากับสารอื่นๆ ถึงสองช่อง นักวิทยาศาสตร์สงสัยมานานแล้วว่าบนชั้นบรรยากาศที่มีทั้งโอโซนและไฮโดรคาร์บอน มันจะมี Criegee Intermediate เกิดขึ้นมากน้อยแค่ไหน และจะส่งผลกระทบอย่างไรบ้าง แต่การศึกษา Criegee Intermediate ในสภาวะก๊าซเป็นเรื่องยากเพราะ Criegee Intermediate สลายตัวเร็วเกินกว่าจะตรวจอะไรกับมันได้

ทีมวิจัยจาก Sandia National Laboratories ในรัฐแคลิฟอร์เนีย กับ University of Manchester และ University of Bristol ของสหราชอาณาจักร เป็นทีมวิจัยแรกที่สามารถสังเกตพฤติกรรมของ Criegee Intermediate ในสภาวะก๊าซได้ และผลที่ออกมาก็น่าสนใจกว่าที่นักเคมีหลายคนหวังไว้เสียด้วย

นายศรีสุวรรณ์ จรรยานายกสมาคมต่อต้านสภาวะโลกร้อนได้เดินทางไปยังศาลปกครองเพื่อยื่นขออความคุ้มครองชั่วคราวให้รัฐบาลคงนโยบายค่าไฟฟรี 50 หน่วยแรกต่อไป

โดยตามมติครม. ที่จะมีผลวันที่ 16 มกราคมนี้ จะส่งผลให้ค่าไฟฟรีนั้นลดลงเหลือ 20 หน่วย และยกเลิกรถไฟและรถเมลฟรี

ไฟฟ้าส่วนใหญ่ในประเทศไทยผลิตจากถ่านหินและก๊าซธรรมชาติซึ่งล้วนปล่อยคาร์บอนสู่ชั้นบรรยากาศอันเป็นที่มาของภาวะโลกร้อน (ตกลงสมาคมนี้คือรณรงค์สร้างโลกให้ร้อนขึ้น?)

ที่มา - ไทยรัฐ

หลังจากที่ต้องเลื่อนยืดระยะเวลาการเจรจาเพิ่มอีก 1 วัน 1 คืน เช้าของวันอาทิตย์ที่ 11 ธันวาคม 2011 การประชุม COP17/CMP7 ณ เมือง Durban ประเทศแอฟริกาใต้ ก็ได้ปิดฉากลงอย่างเป็นทางการด้วยข้อตกลงผู้แทนจากนานาประเทศให้ความเห็นชอบ

สรุปผลลัพธ์รูปธรรมอย่างเดียวของการประชุมที่กินเวลายาวนานเกือบ 2 สัปดาห์เต็มในการลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกก็คือ สหภาพยุโรปยินดีลงนามในข้อผูกมัด Kyoto Protocol ต่อเนื่องไปจนถึงปี 2020 ส่วนประเทศอุตสาหกรรมอื่นๆ ก็มีบ้างที่ตัดสินใจร่วมลงนามต่อ แต่ก็ไม่มากนัก

ผลลัพธ์ที่ได้มาอย่างหืดขึ้นคอนี้มีข้อแม้ว่า กลุ่มประเทศ BASIC (จีน, อินเดีย, แอฟริกาใต้, บราซิล) และประเทศ "กำลังพัฒนา" สำคัญๆ จะต้องยอมรับข้อตกลงที่มีผลผูกพันทางกฏหมายที่จะประกาศใช้ในปี 2020 ซึ่งในตอนนี้ยังไม่มีใครรู้ว่าข้อตกลงนั้นมีหรือจะมีหน้าตาเป็นอย่างไร

และเพื่อให้การร่างข้อตกลงเป็นไปได้อย่างราบรื่น ภายในปี 2015 จะมีการจัดตั้งหน่วยงานเฉพาะขึ้นมารับผิดชอบ (Ad Hoc Working Group on the Durban Platform for Enhanced Action)

เมื่อคืนวันศุกร์ที่ 9 ธันวาคม 2554 ผู้แทนเจรจาจากนานาประเทศนำโดยของจีน, อินเดีย, กลุ่มประเทศแอฟริกาและสหภาพยุโรป ถกกันเครียดถึงข้อตกลงร่วมกันในการแก้ไขปัญหาภาวะการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศโลก เนื่องจากเป็นคืนสุดท้ายตามกำหนดการณ์ของการประชุม COP17/CMP7 ที่ Durban ประเทศแอฟริกาใต้

แต่การประชุมก็ยังไม่ได้ข้อยุติ จนในที่สุดต้องจำใจเลื่อนกันมาประชุมต่อในวันนี้ซึ่งเป็นวันเสาร์ ทีแรกก็ตั้งใจกันว่าจะประชุมเพิ่มกันอีกไม่กี่ชั่วโมง แต่ทำไปทำมา สุดท้ายก็ต้องลากยาวไปจนเต็มวัน และมีทีท่าว่าจะเลยเถิดไปถึงวันอาทิตย์ด้วย

เป็นที่รู้กันดีในทางวิทยาศาสตร์ว่า ภาวะการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ (Climate Change) หรือที่เรียกกันติดตลาดว่า "ภาวะโลกร้อน" (Global warming) ส่งผลต่อวัฏจักรชีวิตของสัตว์และพืช แต่งานวิจัยของ University of North Carolina แสดงให้เห็นว่าการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิส่งผลให้รูปแบบเวลาการท่องเที่ยวของคนเปลี่ยนแปลงไปด้วย

งานวิจัยใช้ข้อมูลการท่องเที่ยวจากอุทยานแห่งชาติในสหรัฐอเมริกาหลายแห่งมาวิเคราะห์ ผลพบว่าอุณหภูมิในฤดูใบไม้ผลิที่อุทยานแห่งชาติ 9 แห่งเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจากระดับอุณหภูมิเมื่อ 30 กว่าปีที่แล้ว (ค.ศ. 1979) ในกลุ่มอุทยานเหล่านี้ มี 7 แห่งที่ช่วงเวลาที่มีนักท่องเที่ยวสูงสุดได้เลื่อนขึ้นมาปรากฏเร็วกว่าเดิม เช่น อุทยานแห่งชาติแกรนด์แคนยอน เลื่อนจากวันที่ 4 กรกฏาคม ในปี 1979 มาเป็นวันที่ 24 มิถุนายน ในปี 2008 (บังเอิญดีนะครับ เลื่อนจากวันชาติสหรัฐฯ มาเป็นวันชาติ (เดิม) ของไทยเลย) หรือ อุทยานแห่งชาติ Mesa Verde เลื่อนจากวันที่ 10 กรกฏาคม ในปี 1979 มาเป็นวันที่ 1 กรกฎาคม ในปี 2008 เป็นต้น

ในขณะที่สำหรับกรณีของอุทยานแห่งชาติที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิ มีเพียง 3 แห่งเท่านั้นที่ปรากฏการเลื่อนของช่วงเวลาที่มีนักท่องเที่ยวสูงสุด

Lauren Buckley นักวิจัยเจ้าของผลงาน ให้ข้อสังเกตว่า แม้ทุกวันนี้สาธารณชนจะยังถกเถียงประเด็นเรื่องความน่าเชื่อถือของภาวะโลกร้อน แต่ก็ดูเหมือนว่าเราได้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของเราตามผลกระทบจากภาวะโลกร้อนแล้ว

ข้อคิดอีกอย่างคือ งานวิจัยเกี่ยวกับผลกระทบของภาวะโลกร้อนต่อชีวิตคนส่วนมากมักจะแสดงให้เห็นถึงการปรับตัวรับมือต่อผลกระทบในลักษณะที่เป็นภัยพิบัติรุนแรง ขณะที่เรากลับมองข้ามไปว่าแท้ที่จริงเราเองก็ค่อยๆ ปรับตัวตอบสนองต่อผลกระทบสะสมที่เพิ่มขึ้นๆ ทุกวันด้วย แม้จะรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม

ที่มา - PhysOrg

เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2011 UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change) ได้ประกาศอย่างเป็นทางการว่าการประชุมโลกร้อนปีหน้า หรือ COP18/CMP8 จะจัดขึ้นที่ประเทศกาตาร์ ระหว่างวันที่ 26 พฤศจิกายน ถึง 7 ธันวาคม 2012

UNFCCC ให้เหตุผลว่ากาตาร์เป็นประเทศที่แสดงความกระตือรือร้นอย่างมากในการประชุมที่ Durban ซึ่งกำลังจัดอยู่ในขณะนี้ และช่วงหลังกาตาร์ก็มีโครงการรณรงค์สนับสนุน "พลังงานสีเขียว" อย่างกระฉับกระเฉง

อย่างไรก็ดี กาตาร์เป็นประเทศที่มีอัตราการปล่อยก๊าซ CO₂ ต่อหัวสูงสุดในโลก โดยเฉลี่ยชาวกาตาร์หนึ่งคนปล่อยก๊าซ CO₂ ปีละ 50 กว่าตัน มากกว่าชาวสหรัฐอเมริกาถึงสามเท่า มากกว่าชาวจีนถึงสิบเท่า (เพียงแต่กาตาร์เป็นประเทศเล็กๆ มีประชากรไม่มาก ดังนั้นหากคิดรวมทั้งประเทศ จีนจึงเป็นที่หนึ่ง) หลายคนจึงตั้งข้อสงสัยว่ากาตาร์สมควรได้รับหน้าที่นี้หรือ?

เหตุผลหลักๆ ที่ทำให้กาตาร์ปล่อยก๊าซ CO₂ ได้มากมายขนาดนี้ เพราะประเทศกาตาร์เป็นผู้ส่งออกน้ำมันและก๊าซธรรมชาติอันดับต้นๆ ของโลก แถมประชาชนในประเทศกาตาร์ยังมีไฟฟ้าและน้ำประปาให้ใช้กันได้ฟรีๆ อย่างไม่อั้น แหล่งพลังงานไฟฟ้าหลักของประเทศก็มาจากเชื้อเพลิงก๊าซธรรมชาติ และน้ำจืดที่ใช้ในการบริโภคก็ต้องใช้พลังงานสกัดน้ำจืดออกจากน้ำทะเลเนื่องจากกาตาร์เป็นประเทศทะเลทราย

แม้จะร่ำรวยมหาศาลจากการค้าน้ำมัน กาตาร์ (และประเทศผู้ค้าน้ำมันในตะวันออกกลาง) ก็ไม่ถูกจัดว่าเป็น "ประเทศพัฒนาแล้ว" ดังนั้นข้อกำหนดที่จำกัดการปล่อย CO₂ ใน Kyoto Protocol จึงไม่มีผลบังคับใช้ต่อกาตาร์

เพื่อให้ความเป็นธรรมแก่กาตาร์หน่อยๆ ประเทศเจ้าภาพในการประชุมปีนี้อย่างประเทศแอฟริกาใต้ก็มีสัดส่วนการปล่อยก๊าซ CO₂ คิดเป็นถึง 40% ของปริมาณการปล่อย CO₂ ในทวีปแอฟริกา และการที่ได้กาตาร์เป็นประเทศเจ้าภาพอาจจะช่วยชักจูงให้ประเทศผู้ค้าน้ำมันรายใหญ่ๆ ยอมตกลงรับข้อกำหนดจำกัดปริมาณการปล่อย CO₂ ก็ได้

ส่วนการประชุมระดับรัฐมนตรีเพื่อเตรียมการจะจัดขึ้นที่ประเทศเกาหลีใต้ก่อนหน้าการประชุมที่กาตาร์ประมาณหนึ่งสัปดาห์

ที่มา - New Scientist, ประกาศ UNFCCC

วันแรกยังไม่จบ การประชุมโลกร้อนครั้งที่ 17 ณ Durban ประเทศแอฟริกาใต้ ก็เริ่มจะมีปัญหาแล้ว เมื่อ Peter Kent รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสิ่งแวดล้อมของแคนาดาประกาศที่กรุงออตตาวา ว่าตัวแทนของแคนาดาจะไม่ยอมลงนามต่อระยะเวลาผูกพันใน Kyoto Protocol แน่

นักวิเคราะห์ส่วนใหญ่ไม่แปลกใจกับท่าทีของแคนาดาเท่าไร เพราะรัฐบาลชุดปัจจุบันของแคนาดาที่นำโดย Stephen Harper แห่งพรรคคอนเซอร์เวทีฟเน้นนโยบายเสริมความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจให้ทัดเทียมกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างสหรัฐอเมริกามากกว่าที่จะหันมาใส่ในข้อบังคับ Kyoto Protocol

ตามตัวหนังสือที่แคนาดาลงนามไว้ ภายในปี 2012 แคนาดาจะต้องลดการปล่อยก๊าซ CO₂ ให้ได้ 6% จากระดับของปี 1990 แต่ความจริงที่ปรากฎในปี 2011 ปริมาณการปล่อยก๊าซ CO₂ เพิ่มขึ้นจากระดับของปี 1990 เกือบหนึ่งในสาม

การประชุม COP17/CMP7 หรือที่เรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า "การประชุมโลกร้อนครั้งที่ 17" ของสหประชาชาติได้เริ่มต้นขึ้นแล้ว ณ เมือง Durban ประเทศแอฟริกาใต้

การประชุมครั้งนี้จัดขึ้นระหว่างวันที่ 28 พฤศจิกายน ถึง 9 ธันวาคม 2011 มีตัวแทนประเทศจาก 194 ประเทศเข้าร่วม

ประเด็นสำคัญของการประชุมรอบนี้เน้นไปที่การตัดสินใจของประเทศพัฒนาแล้วว่าจะยอมลงชื่อต่อระยะเวลา Kyoto Protocol หรือไม่ ตอนนี้ทุกชาติก็ยึกยักต่อรองกันอยู่ กลุ่มประเทศพัฒนาแล้วก็แบะเงื่อนไขว่าจะยอมลงชื่อหากกลุ่มประเทศอุตสาหกรรมใหม่อย่างจีน, บราซิล, อินเดีย, แอฟริกาใต้ ดำเนินมาตรการในการลดอัตราการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างมีเป้าหมายให้เห็นเป็นรูปธรรม จีนเองซึ่งตอนนี้กลายเป็นประเทศที่ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มากสุดในโลกไปแล้วก็เร่งเร้าให้ประเทศพัฒนาแล้วรีบๆ ลงนาม

ที่น่าแปลกคือประเทศกำลังพัฒนาเกือบทุกประเทศโดยเฉพาะประเทศในทวีปแอฟริกามีท่าทีกระตือรือร้นกับปัญหาการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศโลกหรือภาวะโลกร้อนมาก มากกว่าประเทศพัฒนาแล้วด้วยซ้ำ เนื่องจากประเทศเหล่านี้ขาดต้นทุนทางเศรษฐกิจในการรับมือกับผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ เช่น น้ำท่วม ภัยแล้ง ฯลฯ ซึ่งทุกวันนี้ก็โดนกันอ่วมเกือบทุกประเทศทั่วโลก

คนที่ติดตามข่าวคงทราบกันดีว่าการประชุมสองครั้งก่อนหน้านี้ที่ Copenhagen และ Cancun จบลงด้วยการคว้าน้ำเหลว ไม่มีอะไรเป็นชิ้นเป็นอันออกมาเลย แรงกดดันจากสาธารณะจึงมากขึ้นเรื่อยๆ เพราะตัว Kyoto Protocol ก็จะหมดอายุในปี 2012 แล้ว การประชุมครั้งที่ 17 นี้ถูกคาดหวังไว้มากเห็นได้จากกระแสการเรียกร้องและการเดินขบวนที่มีให้เห็นตั้งแต่ในวันแรกของการเปิดประชุมเลยทีเดียว

แต่แค่พิธีเปิดก็เริ่มส่อเค้าลางที่ไม่ค่อยดีเสียแล้ว ประธานาธิบดี Jacob Zuma ของแอฟริกาใต้ประเทศเจ้าภาพกล่าวเปิดประชุมสายไปถึง 40 นาที สร้างความไม่พอใจให้กับตัวแทนของหลายประเทศ

อย่างไรก็ดี การประชุมยังไม่จบ ความหวังยังมี รอบนี้อาจจะมีผลสัมฤทธิ์พลิกโลกเกิดขึ้นก็ได้ Christiana Figueres จาก UN climate ยกคำพูดของ เนลสัน แมนเดลลา รัฐบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ของแอฟริกาใต้ ขึ้นมาปลุกกำลังใจว่า "ทุกอย่างจะดูเหมือนว่าเป็นไปไม่ได้เสมอจนกระทั่งเราทำมันสำเร็จ"

"It always seems impossible until it is done."

ที่มา - The Guardian, The Telegraph, AP via PhysOrg