ไม่ใช่แค่รบอริราชศัตรู เพลี้ยไฟทหารสู้กับเชื้อโรคได้ด้วย

By: terminus
Writer
on Sun, 15/04/2012 - 22:42

เพลี้ยไฟ Kladothrips intermedius แห่งทวีปออสเตรเลียเป็นหนึ่งในแมลงสังคมที่เป็น eusocial เพลี้ยไฟตัวเมียที่เป็นวรรณะแพร่กระจายพันธุ์ (disperser) จะร่อนไปหาที่จอดบนใบของต้นไม้ตระกูลอะคาเซีย เมื่อเพลี้ยไฟเจาะดูดน้ำเลี้ยงกิน ใบของต้นไม้จะสร้างตุ่ม gall ขึ้นมา เพลี้ยไฟก็จะเข้าไปอาศัยทำรังและวางไข่

ไข่เพลี้ยไฟจะฟักออกมา 2 วรรณะ วรรณะแรกคือทหาร อีกวรรณะคือวรรณะแพร่กระจายพันธุ์รุ่นต่อไป วรรณะทหารจะมีขาหน้าใหญ่กว่าเพื่อปกป้องรังจากผู้รุกรานซึ่งก็ไม่ใช่ใครที่ไหน นั่นคือเพลี้ยไฟอีกชนิด Koptothrips dyskritus ซึ่งก็ชอบมาขโมย gall ของ Kladothrips intermedius เพราะมันสร้างเองไม่ได้

ทีมวิจัยที่นำโดย Holly Caravan แห่ง Memorial University of Newfoundland ในประเทศแคนนาดา สังเกตว่าวรรณะทหารของ Kladothrips intermedius ดูเหมือนจะไม่ค่อยโดนรา Cordyceps bassiana กินสักเท่าไร จึงได้ออกแบบการทดลองนำผิวหนังภายนอกของเพลี้ยไฟทั้งสองวรรณะมาละลายด้วยตัวทำละลาย จากนั้นก็เอาไปหยดใส่จานเลี้ยงเชื้อรา Cordyceps bassiana

ผลปรากฏว่าสารสกัดจากผิวหนังของเพลี้ยไฟทหารสามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของ Cordyceps bassiana ได้ ในขณะที่สารสกัดจากวรรณะกระจายพันธุ์ไม่มีผลอะไรต่อเชื้อรา

นักวิทยาศาสตร์คาดว่าฤทธิ์การยับยั้งเชื้อราของเพลี้ยไฟวรรณะทหารของ Kladothrips intermedius คงมาจากแบคทีเรีย Streptomyces ที่อาศัยอยู่บนผิวหนังของมัน

บางทีเชื้อราอาจเป็นแรงคัดเลือกทางธรรมชาติอีกอันที่ทำให้เพลี้ยไฟ Kladothrips intermedius และสัตว์สังคม eusocial อื่นๆ สร้างวรรณะทหารขึ้นมา แต่อย่างไรก็ตาม ในสัตว์สังคมชนิดอื่น เช่น มดกัดใบ สมาชิกในวรรณะมดงาน (minor และ media) ต่างหากที่เป็นตัวคอยกำจัดเชื้อโรคให้กับสมาชิกในรัง ไม่ใช่วรรณะทหาร (หรือ major worker)


ตัวซ้ายมือสุดคือ Kladothrips intermedius วรรณะกระจายพันธุ์ ตัวกลางคือวรรณะทหาร ส่วนตัวขวาสุด คือ Koptothrips (ภาพจาก New Scientist; เครดิต Holly Caravan)

ที่มา - New Scientist, PhysOrg

งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ใน Biology Letters, DOI: 10.1098/rsbl.2012.0184

2 Comments